US-Iran Tension | अमेरिका आणि इस्रायल (Israel) यांच्यातील वाढत्या लष्करी संघर्षामुळे आता मध्यपूर्वेत पाण्याचे मोठे संकट निर्माण होण्याची शक्यता बळावली आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांनी वीज निर्मिती केंद्रे नष्ट करण्याच्या दिलेल्या इशाऱ्यानंतर, इराणने (Iran) अत्यंत आक्रमक भूमिका घेतली आहे. त्यांनी थेट अरब राष्ट्रांच्या जलशुद्धीकरण प्रकल्पांना लक्ष्य करण्याची धमकी दिल्याने संपूर्ण जगाची चिंता वाढली आहे.
इराणचा प्रतिहल्ला
रविवारी अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांनी एक अत्यंत कडक अंतिम मुदत जाहीर केली. त्यांनी स्पष्ट केले की जर आगामी अठ्ठेचाळीस तासांच्या आत होर्मुझची सामुद्रधुनी खुली केली नाही, तर इराणची सर्व ऊर्जा केंद्रे बेचिराख केली जातील. या इशाऱ्याला न घाबरता, इराणी सैन्याने त्याहूनही भयंकर प्रत्युत्तर दिले आहे. जर त्यांच्या ऊर्जा स्रोतांवर हल्ला झाला, तर ते अमेरिका (America) आणि त्यांच्या पाठीशी उभ्या असलेल्या मित्र राष्ट्रांच्या माहिती तंत्रज्ञान, ऊर्जा आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे समुद्राचे पाणी गोडे करणाऱ्या प्रकल्पांवर थेट बॉम्बफेक करतील. आता या युद्धाचा मोर्चा थेट पिण्याच्या पाण्याकडे वळला आहे.
इराण सध्या जशास तसे या धोरणाचा अवलंब करत असून, त्यांच्या पायाभूत सुविधांवर हल्ला झाल्यास तेही समोरच्या देशांच्या तेल आणि गॅस प्रकल्पांना लक्ष्य करत आहेत. सौदी अरेबियाला (Saudi Arabia) आधीपासूनच सातत्याने होणाऱ्या ड्रोन हल्ल्यांना सामोरे जावे लागत आहे. आखाती राष्ट्रांमध्ये खनिज तेलाची मुबलकता असली तरी तिथे नैसर्गिक गोड्या पाण्याची मोठी कमतरता आहे. त्यामुळे खाऱ्या पाण्याचे रूपांतर पिण्यायोग्य पाण्यात करणारे हे मोठे कारखाने त्यांच्यासाठी जीवनदायी ठरतात. आकडेवारीनुसार, सौदी अरेबिया आपली सत्तर टक्के पाण्याची गरज यातूनच भागवतो. कुवेत (Kuwait) नव्वद टक्के, ओमान (Oman) शहाऐंशी टक्के, तर संयुक्त अरब अमिराती (UAE) देखील याच तंत्रज्ञानावर प्रचंड अवलंबून आहे. तज्ज्ञांच्या मते, खनिज तेलाचा पुरवठा खंडित होण्यापेक्षा या जलप्रकल्पांचे नुकसान अधिक विनाशकारी ठरेल, कारण पाण्यावाचून काही दिवसांतच या शहरांमधील जनजीवन पूर्णपणे कोलमडून पडेल.
आंतरराष्ट्रीय घडामोडींचे विश्लेषण करणाऱ्या तज्ज्ञांच्या मते, जर या लष्करी संघर्षाने ‘पायाभूत सुविधांच्या युद्धाचे’ स्वरूप धारण केले, तर त्याचे परिणाम कल्पनेपलीकडे भयानक असतील. पाणीपुरवठ्यात व्यत्यय आल्यामुळे अवघ्या काही दिवसांतच मोठ्या लोकसंख्येची शहरे भीषण संकटात सापडतील. याव्यतिरिक्त, या कारखान्यांवर हल्ला झाल्यास त्यातील घातक रसायने समुद्रात मिसळून सागरी जीवसृष्टी आणि मानवी आरोग्यालाही मोठा पर्यावरणाचा धोका निर्माण होईल. सुदैवाने, आजवर या केंद्रांवर कोणताही मोठा आणि विनाशकारी हल्ला झालेला नाही. अनेक विश्लेषक याला ‘सामरिक संयम’ असे संबोधतात, कारण सर्वसामान्यांच्या पिण्याच्या पाण्यावर घाला घालणे हा थेट मानवतेवरील हल्ला मानला जाईल, ज्यामुळे संपूर्ण जगभरातून या कृतीविरोधात तीव्र संताप आणि व्यापक निदर्शने उफाळून येऊ शकतात.
