Temple Priests l प्राचीन काळापासून हिंदू धर्मात मंदिरांमध्ये पुरुषांना पुजारी म्हणून नियुक्त करण्याची परंपरा आहे. यामागे अनेक धार्मिक, सामाजिक आणि ऐतिहासिक कारणे सांगितली जातात. हळूहळू महिलांनाही पूजा-पाठ आणि धार्मिक विधींमध्ये पुरुषांच्या बरोबरीने भूमिका बजावण्याची संधी मिळत आहे. मंदिरांमध्ये पुरुष पुजारी नियुक्त करण्याबाबत पंडित अनिल शर्मा यांनी माहिती दिली आहे.
धार्मिक कारण :
हिंदू धर्मात पूजा-पाठ आणि धार्मिक विधींना खूप महत्त्व दिले जाते. असे मानले जाते की पुजारी हा देव आणि भक्तांमधील एक दुवा असतो. पुजाऱ्याला वेद आणि इतर धार्मिक ग्रंथांचे ज्ञान असणे आवश्यक आहे. तसेच, त्याला पूजा-पाठ आणि धार्मिक विधी करण्याची पद्धत देखील माहित असणे आवश्यक आहे.
Temple Priests l सामाजिक कारण :
प्राचीन काळात स्त्रिया घराच्या चार भिंतींपर्यंत मर्यादित होत्या. त्यांना शिक्षण आणि धार्मिक ग्रंथांचा अभ्यास करण्याची परवानगी नव्हती. त्यामुळे त्या पुजारी होण्यास पात्र नव्हत्या.
ऐतिहासिक कारण :
भारतावर अनेकवेळा परकीय आक्रमणे झाली. या आक्रमणांदरम्यान मंदिरे लुटली गेली आणि नष्ट केली गेली. पुजाऱ्यांनाही मारले गेले. त्यामुळे मंदिरांच्या सुरक्षेसाठी पुरुषांना पुजारी म्हणून नियुक्त करण्यात आले. या सर्व कारणांव्यतिरिक्त, काही लोक असेही मानतात की स्त्रियांना मासिक पाळीदरम्यान अपवित्र मानले जाते. त्यामुळे त्या मंदिरात पूजा-पाठ करू शकत नाहीत.
आजच्या काळात महिलांना शिक्षण आणि धार्मिक ग्रंथांचा अभ्यास करण्याची परवानगी आहे. त्या पुजारी होण्यास पात्र आहेत. खरंतर, अनेक शतकांपासून मंदिरांमध्ये पुरुषांचे वर्चस्व राहिले आहे. पुजारी म्हणून पुरुषांनाच मंदिरांमध्ये पूजा करण्याचा अधिकार होता. परंतु बदलत्या काळानुसार समाजात बदल झाला आहे आणि महिलांनाही पुरुषांप्रमाणे समान अधिकार मिळू लागले आहेत.
महिला पुजारी असलेली मंदिरे :
आज काही विशिष्ट मंदिरांमध्ये महिलासुद्धा पुजारी म्हणून काम करतात. दक्षिण भारतातील काही मंदिरांमध्ये महिला मुख्य पुजारी म्हणून काम करतात आणि मंदिरातील सर्व कामांची जबाबदारी सांभाळतात. महिलांना पुजारी म्हणून पाहणे हा एक सुंदर आणि प्रेरणादायी अनुभव आहे. हा बदल हळूहळू होत आहे, पण तो निश्चितच योग्य दिशेने होत आहे. येणाऱ्या काळात आपण अधिकाधिक महिलांना मंदिरांमध्ये पुजारी म्हणून पाहू शकू.
