UPI Payment New Rule | देशातील सर्वात लोकप्रिय डिजिटल व्यवहार माध्यम असलेल्या यूपीआय (UPI) प्रणालीमध्ये नव्या आर्थिक वर्ष २०२६-२७ (Financial Year 2026-27) च्या सुरुवातीपासूनच एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण बदल करण्यात आला आहे. आजपासून ग्राहकांना पैसे पाठवण्यासाठी जुन्या पिनची आवश्यकता भासणार नसून, त्याऐवजी बायोमेट्रिक प्रणालीचा वापर अनिवार्य करण्यात आला आहे. यामुळे पैशांच्या देवाणघेवाणीची पद्धत अधिक सुरक्षित आणि वेगवान होणार आहे.
फसवणुकीला आळा आणि सुरक्षिततेत वाढ
सध्याच्या घडीला देशभरात दररोज सुमारे ऐंशी कोटी यूपीआय व्यवहार पार पडतात आणि हा आकडा भविष्यात एक अब्जापर्यंत नेण्याचे शासनाचे उद्दिष्ट आहे. त्यामुळे या वाढत्या व्याप्तीसोबतच डिजिटल सुरक्षेचा प्रश्नही ऐरणीवर आला होता. अनेकदा मोबाईल हरवल्यास किंवा एखाद्याचा गुप्त पिन इतरांना समजल्यास पैशांची मोठी फसवणूक होण्याच्या अनेक घटना सातत्याने उघडकीस येत होत्या. अशा वाढत्या सायबर गुन्ह्यांना कायमचा आळा घालण्यासाठी आणि ग्राहकांचे कष्टाचे पैसे सुरक्षित ठेवण्यासाठी प्रशासनाने हे मोठे पाऊल उचलले आहे.
पारंपारिक पिन टाकण्याच्या प्रक्रियेपेक्षा मानवी शरीराचे बोटांचे ठसे, चेहऱ्याची ओळख आणि डोळ्यांतील बाहुल्यांचे स्कॅनिंग यांसारख्या बायोमेट्रिक पद्धती तंत्रज्ञानाच्या दृष्टिकोनातून सर्वाधिक सुरक्षित मानल्या जातात. म्हणूनच, ग्राहकांच्या खात्यांची सुरक्षा अधिक भक्कम करण्यासाठी या अत्याधुनिक तंत्राचा नव्याने समावेश करण्यात आला आहे. हा बदललेला नवा नियम पेटीएम (Paytm), फोनपे (PhonePe) आणि गुगल पे (Google Pay) यांसारख्या सर्वच प्रमुख प्लॅटफॉर्म्सवर आणि ॲप्सवर आजपासून अधिकृतरीत्या लागू करण्यात आला आहे.
व्यवहार करण्याची सोपी पद्धत
या नव्या आणि अद्ययावत सुविधेचा लाभ घेण्यासाठी प्रत्येक मोबाईल धारकाला सर्वात आधी आपल्या पेमेंट ॲपच्या सेटिंग्जमध्ये जाऊन बायोमेट्रिक प्रमाणीकरणाचा पर्याय सक्रिय करावा लागेल. यापुढील काळात दुकानात जाऊन कोणताही क्यूआर कोड (QR Code) स्कॅन केल्यानंतर आणि देय रक्कम टाकल्यानंतर, मोबाईलच्या स्क्रीनवर थेट बोटांचे ठसे देण्याची सूचना येईल. ग्राहकाने तिथे आपले बोट ठेवताच पडताळणी होऊन काही सेकंदातच पैशांची देवाणघेवाण अत्यंत वेगाने पूर्ण होईल.
तंत्रज्ञान क्षेत्रातील गुगल (Google) आणि मायक्रोसॉफ्ट (Microsoft) सारख्या जागतिक दर्जाच्या कंपन्या आधीपासूनच आपल्या सुरक्षेसाठी या प्रणालीचा यशस्वी वापर करत आहेत. आता या तंत्रज्ञानाच्या आगमनामुळे सार्वजनिक ठिकाणी किंवा गर्दीत लपूनछपून पिन टाकण्याची ग्राहकांची कटकट कायमची दूर झाली आहे. सुरुवातीला ही पद्धत वापरताना काहीशी नवीन वाटत असली तरी, खाजगीपणाची जपणूक, सुरक्षितता आणि गतीच्या बाबतीत ती जुन्या पद्धतीपेक्षा कैकपटीने सरस आहे. डिजिटल इंडियाच्या (Digital India) वाटचालीतील हा एक अतिशय महत्त्वाचा आणि क्रांतीकारी टप्पा मानला जात आहे.
