ITR Refund | असेसमेंट इयर 2026-27 साठी आयकर विवरणपत्र (Income Tax Return) भरल्यानंतरही अनेक करदात्यांच्या खात्यात टॅक्स रिफंड जमा झालेला नाही. अशा वेळी घाबरण्याऐवजी रिफंड का अडकला आहे, यामागील कारणे समजून घेणे महत्त्वाचे ठरते. काही सामान्य त्रुटी किंवा अपूर्ण प्रक्रिया यामुळे रिफंडला विलंब होऊ शकतो. तसेच त्याचे ऑनलाइन स्टेटस तपासण्याची सुविधाही उपलब्ध आहे.
रिफंड उशिरा मिळण्यामागील प्रमुख कारणे :
फक्त ITR दाखल करणे पुरेसे नसून त्यानंतर e-Verification पूर्ण करणे अनिवार्य असते. ही प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतरच आयकर विभाग रिटर्नची तपासणी आणि प्रोसेसिंग सुरू करतो. e-Verification अपूर्ण राहिल्यास रिफंडची प्रक्रिया सुरू होत नाही. याशिवाय आयकर विभाग तुमच्या ITR मधील माहितीची Form 26AS, Annual Information Statement आणि Taxpayer Information Summary मधील तपशीलाशी पडताळणी करतो. पगार, TDS, अॅडव्हान्स टॅक्स किंवा इतर उत्पन्नाशी संबंधित माहितीमध्ये तफावत आढळल्यास रिफंडला विलंब होऊ शकतो.
रिफंड थेट प्री-व्हॅलिडेट (Pre-validated) बँक खात्यात जमा केला जातो. त्यामुळे बँक खाते क्रमांक, IFSC कोड किंवा प्री-व्हॅलिडेशनमध्ये त्रुटी असल्यास रक्कम जमा होण्यास अडथळा निर्माण होऊ शकतो. तसेच मागील असेसमेंट वर्षातील कोणतीही थकीत कर मागणी असल्यास आयकर विभाग सध्याच्या रिफंडमधून ती रक्कम समायोजित करू शकतो. त्यामुळे रिफंड कमी मिळणे किंवा उशिरा मिळणे शक्य आहे. काही प्रकरणांमध्ये रिटर्न तपासणीसाठी म्हणजेच स्क्रूटनी (Scrutiny) साठी निवडला गेल्यास आवश्यक प्रक्रिया पूर्ण होईपर्यंत रिफंड जारी केला जात नाही.
ITR Refund | ऑनलाइन स्टेटस कसे तपासाल? :
तुमचा रिफंड कोणत्या टप्प्यावर आहे, हे जाणून घेण्यासाठी Income Tax e-Filing Portal किंवा NSDL Refund Tracking सुविधेचा वापर करता येतो. यासाठी पोर्टलवर लॉगिन करून e-File विभागातील Income Tax Returns पर्यायावर जावे. त्यानंतर View Filed Returns निवडून Assessment Year 2026-27 निवडावे आणि View Details वर क्लिक केल्यास रिटर्न प्रोसेसिंग आणि रिफंडचे सध्याचे स्टेटस पाहता येते.
रिफंड लवकर मिळावा यासाठी काही गोष्टींची काळजी घेणे आवश्यक आहे. ITR भरल्यानंतर e-Verification त्वरित पूर्ण करणे, Form 26AS, AIS आणि TIS मधील माहितीची पडताळणी करूनच रिटर्न दाखल करणे, बँक खात्याची माहिती अद्ययावत ठेवून ते प्री-व्हॅलिडेट करणे आणि मागील वर्षातील थकीत कराची स्थिती तपासणे गरजेचे आहे. या बाबींचे पालन केल्यास रिफंड प्रक्रियेत होणारा विलंब टाळण्यास मदत होऊ शकते.
