Unclaimed Amount l रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) नुकत्याच आलेल्या अहवालानुसार, देशातील बँकांमध्ये दावा न केलेली (Unclaimed) रक्कम मोठ्या प्रमाणात पडून आहे. ही रक्कम तब्बल 78,213 कोटी रुपयांवर पोहोचली असून, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत त्यात 26 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. ही रक्कम नेमकी कोणाची, असा प्रश्न तुम्हाला पडला असेलच. अनेक लोक त्यांच्या बँक खात्यात (Bank Account) जमा केलेली रक्कम विसरले आहेत किंवा त्या रकमेवर दावा सांगण्यासाठी कोणीही हक्कदार (Claimant) नसल्याचे समोर आले आहे.
दावा न केलेली रक्कम म्हणजे काय? :
दावा न केलेली रक्कम म्हणजे अशी रक्कम, जिच्यावर कोणीही आपला हक्क सांगितलेला नाही. जेव्हा एखादी व्यक्ती 10 वर्षांपर्यंत त्याच्या बँक खात्यातून कोणताही व्यवहार (Transaction) करत नाही, तेव्हा त्या खात्यात जमा झालेली रक्कम ‘दावा न केलेली रक्कम’ म्हणून गणली जाते. खातेदाराचा (Account Holder) मृत्यू (Death) झाल्यास किंवा ते त्यांचे पैसे विसरल्यास अशी परिस्थिती उद्भवते.
Unclaimed Amount l ही रक्कम तुमची तर नाही ना? :
आता प्रश्न पडतो की, या रकमेपैकी काही रक्कम तुमच्या कुटुंबातील सदस्यांची तर नाही ना? तुमच्या आजी-आजोबांनी (Grandparents) किंवा कुटुंबातील इतर सदस्यांनी आता अस्तित्वात नसलेल्या बँकेत पैसे जमा केले आहेत का? हे जाणून घेण्यासाठी, RBI ने UDGAM (Unclaimed Deposits – Gateway to Access inforMation) नावाचे एक पोर्टल (Portal) विकसित केले आहे. या पोर्टलद्वारे तुम्ही दावा न केलेल्या रकमेबद्दल सहज माहिती मिळवू शकता.
UDGAM पोर्टल कसे वापराल? :
UDGAM पोर्टलवर जाऊन तुम्ही दावा न केलेल्या रकमेची माहिती सहज मिळवू शकता. यासाठी पुढीलप्रमाणे कृती करा:
-सर्वप्रथम udgam.rbi.org.in या पोर्टलवर जा आणि नोंदणी (Registration) करा.
-त्यानंतर तुमचे नाव, मोबाईल क्रमांक (Mobile Number), पासवर्ड (Password) आणि कॅप्चा कोड (Captcha Code) टाका.
-तुमच्या मोबाईलवर एक OTP (One Time Password) येईल, तो प्रविष्ट करा.
-त्यानंतर खातेधारकाचे नाव, बँकेचे नाव (Bank Name) आणि ओळखपत्र (ID Proof) जसे की पॅन कार्ड (PAN Card) किंवा मतदार ओळखपत्र (Voter ID) क्रमांक प्रविष्ट करा.
-दावा न केलेली रक्कम आढळल्यास संबंधित बँकेशी संपर्क साधा.
दावा न केलेली रक्कम सापडल्यास काय करावे? :
जर तुम्हाला UDGAM पोर्टलवर दावा न केलेली रक्कम सापडली, तर तुम्हाला पॅन कार्ड आणि रहिवासी पुरावा (Address Proof) यांसारख्या ओळखीच्या पुराव्यासह संबंधित बँकेशी संपर्क साधावा लागेल. या प्रक्रियेला थोडा वेळ लागू शकतो, परंतु यामुळे तुम्हाला तुमची हक्काची रक्कम परत मिळण्यास मदत होईल.
या वाढत्या बेवारस रकमेबाबत सरकार (Government) गंभीर असून, ती सोडवण्यासाठी विविध उपाययोजना करत आहे. अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन (Finance Minister Nirmala Sitharaman) यांनी नुकतेच बँकांमधील दावा न केलेल्या ठेवींबाबत नवीन नियम (New Rules) लागू केले आहेत, जेणेकरून या पैशांचा योग्य वापर करता येईल.
थोडक्यात, UDGAM पोर्टल हे एक महत्त्वाचे साधन असून, ज्याद्वारे तुम्ही बँकांमध्ये पडून असलेली तुमची किंवा तुमच्या कुटुंबातील सदस्यांची बेवारस रक्कम शोधू शकता. त्यामुळे, या पोर्टलचा नक्की वापर करा आणि तुमच्या हक्काचे पैसे परत मिळवा.
