Sex Determination | प्रसूतीपूर्व निदान तंत्राचा (Pre-Natal Diagnostic Techniques) वापर करून बेकायदेशीररित्या गर्भलिंग निदान (Illegal Sex Determination) करणे आणि त्यानंतर गर्भपात करणे हा कायद्याने गंभीर गुन्हा आहे. समाजात आजही अस्तित्वात असलेल्या लिंगभेद (Gender Bias) आणि स्त्री भ्रूणहत्या (Female Foeticide) करणाऱ्या अमानवी प्रवृत्तींना आळा घालण्यासाठी, पुणे (Pune) जिल्हा प्रशासनाने एक महत्त्वपूर्ण योजना जाहीर केली आहे. याअंतर्गत, अवैध गर्भलिंग निदान करणाऱ्या डॉक्टर, रुग्णालय किंवा सोनोग्राफी केंद्राची माहिती देणाऱ्यास एक लाख रुपयांचे बक्षीस दिले जाणार आहे.
१ लाखांचे बक्षीस आणि गुप्तता
‘खबरी योजना’ (Khabri Yojana) या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या या योजनेअंतर्गत, कोणतीही व्यक्ती जी गर्भलिंग निदान किंवा अशा निदानानंतर गर्भपात करणाऱ्या व्यक्ती किंवा संस्थेबद्दल ठोस माहिती प्रशासनाला देईल, तिला शासनातर्फे एक लाख रुपयांचे बक्षीस देण्यात येणार आहे. या योजनेचे सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे, माहिती देणाऱ्या व्यक्तीचे नाव पूर्णपणे गोपनीय (Confidential) ठेवले जाईल, जेणेकरून त्यांना कोणत्याही प्रकारचा धोका निर्माण होणार नाही.
अशा प्रकारच्या बेकायदेशीर कृत्यांची माहिती देण्यासाठी आरोग्य विभागाने (Health Department) १८०० २३३ ४४७५ हा टोल-फ्री क्रमांक (Toll-Free Number) उपलब्ध करून दिला आहे. या क्रमांकावर संपर्क साधून किंवा संबंधित प्रशासकीय अधिकाऱ्याकडे नागरिक आपली तक्रार नोंदवू शकतात. प्राप्त झालेल्या माहितीची पडताळणी करून, संबंधित सोनोग्राफी केंद्र, डॉक्टर किंवा व्यक्तीवर कायदेशीर कारवाई केली जाईल आणि न्यायालयीन प्रकरण दाखल केले जाणार आहे.
पीसीपीएनडीटी कायदा
भारतात गर्भलिंग निदान करणे हे गर्भधारणापूर्व व प्रसूतीपूर्व निदान तंत्रे (लिंग निवडीस प्रतिबंध) कायदा १९९४ (Pre-Conception and Pre-Natal Diagnostic Techniques (Prohibition of Sex Selection) Act, 1994 – PCPNDT Act) अंतर्गत गुन्हा आहे. २००३ मध्ये या कायद्यात महत्त्वपूर्ण सुधारणा करण्यात आल्या. काही विशिष्ट वैद्यकीय कारणे वगळता, गर्भाचे लिंग जाणून घेणे किंवा सांगणे पूर्णपणे बेकायदेशीर आहे. मुलींचा घटता जन्मदर आणि स्त्री भ्रूणहत्येसारख्या सामाजिक समस्यांना आळा घालणे हा या कायद्याचा मुख्य उद्देश आहे.
पुणे जिल्ह्याचे शल्यचिकित्सक डॉ. नागनाथ यमपल्ले (Pune District Surgeon Dr. Nagnath Yampalle) यांनी सांगितले की, “अवैध गर्भलिंग निदान प्रतिबंधासाठी जिल्ह्यात विशेष धडक मोहीम राबविण्यात येत असून, पीसीपीएनडीटी कायद्याची प्रभावी अंमलबजावणी केली जात आहे. तपासणी दरम्यान त्रुटी आढळल्यास केंद्रांवर कठोर कारवाई केली जाईल.” त्यांनी माहिती दिली की, नुकत्याच ३१९ सोनोग्राफी केंद्रांच्या आणि १७५ अधिकृत गर्भपात केंद्रांच्या (MTP Centres) तपासण्या करण्यात आल्या असून, नोंदी व्यवस्थित न ठेवणाऱ्या काही केंद्रांना त्रुटी दूर करण्यासाठी महिनाभराची मुदत देण्यात आली आहे. नागरिकांनीही अशा बेकायदेशीर प्रकारांची माहिती देऊन प्रशासनाला सहकार्य करावे, असे आवाहन डॉ. यमपल्ले यांनी केले आहे.
Title : Illegal Sex Determination Pune Reward Scheme PCPNDT
