तुम्ही तर ही चूक करत नाहीत ना? थंड समजून खाताय गरम पदार्थ, फायदे-तोटे जाणून घ्या

Summer Diet | उन्हाळ्याच्या दिवसांत शरीराला थंडावा मिळवून देण्यासाठी आपण अनेक पदार्थांचे सेवन करतो. मात्र, आपल्याला थंड वाटणारे काही पदार्थ प्रत्यक्षात शरीरातील उष्णता वाढवण्याचे काम करत असतात. या गैरसमजुतीमुळे आपण नकळतपणे आरोग्याचे नुकसान करत असू शकतो. चला तर मग, अशाच काही पदार्थांचे खरे गुणधर्म आणि त्यांचे शरीरावरील परिणाम सविस्तर जाणून घेऊया.

उन्हाचा कडाका वाढला की दही भात, लस्सी किंवा रायत्याच्या स्वरूपात दह्याचा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढतो. दही पचनक्रियेला गती देत असले तरी, त्याचा मूळ स्वभाव शरीरात उष्णता निर्माण करणारा असतो. विशेषतः दह्यातील आम्लधर्मी घटकांमुळे रात्रीच्या वेळी ते खाणे आरोग्यासाठी नुकसानकारक ठरू शकते. तसेच, आईस्क्रीम आणि गोठवलेले पदार्थ लोक हिवाळ्यातही मोठ्या आवडीने खातात. कडक उन्हापासून आराम मिळवण्यासाठी अनेक जण सरबतांमध्ये बर्फाचे तुकडे टाकतात. वरवर पाहता बर्फ थंडावा देत असला तरी, प्रत्यक्षात तो उष्णता देणारा असतो, पण लोक गैरसमजुतीतून त्याचे सतत सेवन करतात.

काळ्या हरभऱ्यांपासून तयार केलेले सत्तू उन्हाळ्यात लोकप्रिय असले तरी, मुळात हरभरे उष्ण प्रकृतीचे असतात. सुदैवाने, भाजण्याच्या प्रक्रियेत त्यांची ही उष्णता नष्ट होते आणि ते सत्तूच्या रूपात थंडावा देणारे व शाकाहारी प्रथिनांचा एक उत्तम स्रोत बनतात. याचप्रमाणे, रोजच्या आहारात आणि विविध घरगुती उपचारांमध्ये वापरले जाणारे देशी तूप शरीराला आराम देत असल्याने ते थंड मानले जाते. परंतु, प्रत्यक्षात तूप मध्यम उष्ण प्रकृतीचे असते, ज्यामुळे ते उन्हाळ्यातही खाता येते. मर्यादित प्रमाणात खाल्ल्यास या विद्राव्य स्निग्ध पदार्थामुळे अंगावरील चरबी वाढत नाही, शिवाय शरीराला आवश्यक जीवनसत्त्वेही मिळतात.

द्राक्षांसारख्या थंड फळाला वाळवून तयार केल्या जाणाऱ्या मनुका शरीराला थंडावा देतात, असा बहुतेकांचा गोड गैरसमज असतो. नैसर्गिकरीत्या वाळवलेल्या या सुक्या मेव्यामध्ये लोहासारखी अनेक महत्त्वाची खनिजे दडलेली असतात, जी शरीराला ऊर्जा आणि उष्णता पुरवण्याचे काम करतात. उन्हाळ्याच्या हंगामात टरबूज, खरबूज, पीच आणि आलुबुखारा या फळांसोबतच जर्दाळू हे फळही बाजारात मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध असते. ताजे तसेच सुकवून खाल्ले जाणारे हे लोकप्रिय फळ शरीरात उष्णता वाढवते, ही बाब फार कमी लोकांना ठाऊक आहे. मात्र, जर्दाळूमध्ये लोहाचा मुबलक साठा असल्याने शरीरातील लाल रक्तपेशी म्हणजेच हिमोग्लोबिन वाढवण्यासाठी ते अत्यंत गुणकारी ठरते.

चवीला अतिशय गोड आणि रसाळ वाटणारी लिची खाताना आपल्याला थंड आणि आल्हाददायक वाटते. परंतु, उन्हाळ्यात मिळणाऱ्या या चविष्ट फळाचा मूळ स्वभाव अजिबात थंड नसून तो पूर्णपणे उष्ण असतो. असे असले तरी, लिची खाण्याचे अनेक मोठे आणि आरोग्यदायी फायदे आहेत. याचे नियमित सेवन केल्याने त्वचेचे आरोग्य निरोगी राहण्यास मदत होते आणि शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती दुप्पट वेगाने वाढते. याव्यतिरिक्त, हृदयाचे कार्य सुरळीत ठेवण्यासाठी आणि एकंदरीत आरोग्य सुधारण्यासाठी उष्ण प्रकृतीची ही लिची अत्यंत उपयुक्त मानली जाते.