Middle East War | मध्य पूर्वेतील (Middle East) भू-राजकीय परिस्थिती दिवसेंदिवस अधिकच चिघळत चालली असून, अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्ष आता टोकाला पोहोचला आहे. २८ फेब्रुवारी रोजी इस्रायलने इराणवर केलेल्या हल्ल्यामुळे सुरू झालेल्या या युद्धाने आता संपूर्ण जगाचे लक्ष वेधून घेतले आहे. तब्बल ४० दिवस चाललेल्या पहिल्या टप्प्यातील संघर्षानंतर काही काळ युद्धविराम (Ceasefire) झाला होता. मात्र, आता पुन्हा एकदा दोन्ही देशांमध्ये भीषण युद्धाला सुरुवात झाली असून गेल्या सहा दिवसांपासून हा संघर्ष कमालीचा पेटला आहे.
या युद्धादरम्यान अमेरिकेने केलेल्या एका धडक लष्करी कारवाईमुळे भारताला अत्यंत मोठा धोरणात्मक आणि आर्थिक झटका बसला आहे, तर दुसरीकडे भारताचे शेजारी देश असलेल्या चीन आणि पाकिस्तानला याचा थेट फायदा होताना दिसत आहे.
अमेरिकेच्या हल्ल्यात इराणचे अतोनात नुकसान; चाबहार बंदर उद्ध्वस्त
गुरुवारी रात्री अमेरिकेने इराणच्या विविध भागांवर क्षेपणास्त्रांचा आणि हवाई हल्ल्यांचा मोठा मारा केला. या ताज्या हल्ल्यांमध्ये इराणच्या ८ सामान्य नागरिकांचा मृत्यू झाला असून, अमेरिकेने इराणची आंतरराष्ट्रीय विमानतळे, महत्त्वाचे रेल्वे पूल आणि प्रमुख ऊर्जा केंद्रांना (Energy Centers) लक्ष्य करून त्यांचे प्रचंड नुकसान केले आहे.
परंतु, या आंतरराष्ट्रीय घडामोडींमध्ये भारतासाठी सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, अमेरिकेने इराणमधील ‘चाबहार बंदराला’ (Chabahar Port) थेट लक्ष्य करून ते पूर्णपणे उद्ध्वस्त केले आहे. अमेरिकेकडून या बंदरावर हल्ला होण्याची ही तिसरी वेळ असून, बंदराच्या विद्ध्वंसाचे काही उपग्रह आणि हवाई फोटोही समोर आले आहेत. भारताने या बंदराच्या उभारणीत आणि विस्तारात अब्जावधी रुपयांची गुंतवणूक केली असल्याने हा भारतासाठी एका मोठ्या धोरणात्मक धक्क्यापेक्षा कमी नाही.
भारताच्या व्यावसायिक आणि राजनैतिक स्वप्नांना सुरुंग
चाबहार बंदर हे केवळ एक व्यावसायिक बंदर नसून भारताच्या मध्य आशियाई धोरणाचा तो सर्वात महत्त्वाचा कणा होता.
पाकिस्तानला पर्याय: भारताला पाकिस्तानच्या भूप्रदेशाचा वापर न करता, थेट अफगाणिस्तान आणि मध्य आशियाई देशांशी (Central Asia) जोडणारा हा एकमेव सुरक्षित सागरी व भूमार्ग होता.
भारताची गुंतवणूक: या बंदराच्या विकासासाठी आणि आधुनिक पायाभूत सुविधांसाठी भारताकडून गेल्या अनेक वर्षांपासून सातत्याने मोठी गुंतवणूक आणि प्रयत्न सुरू होते. मात्र, अमेरिकेच्या या हल्ल्यामुळे भारताचे मध्य आशियातील व्यापाराचे आणि थेट संपर्काचे स्वप्न सध्या तरी पूर्णपणे रेंगाळले आहे.
पाकिस्तान आणि चीनला कसा होणार थेट फायदा?
चाबहार बंदर उद्ध्वस्त होणे ही भारतासाठी जितकी मोठी डोकेदुखी आहे, तितकीच ती चीन आणि पाकिस्तानसाठी राजनैतिक आणि व्यापारी दृष्ट्या लॉटरी मानली जात आहे:
१. चीनचा इराणमधील वाढता प्रभाव: इराणवर चीनचा आधीपासूनच मोठा आर्थिक आणि राजकीय प्रभाव आहे. आता चाबहारमधील भारताचे नियंत्रण संपल्यास किंवा तिथल्या पायाभूत सुविधा नष्ट झाल्यास, चीन या भागात आपले पाय रोवण्यासाठी आणि स्वतःचे प्रकल्प सुरू करण्यासाठी इराणवर दबाव वाढवू शकतो. हे भारताच्या सागरी सुरक्षेसाठी अत्यंत आव्हानात्मक ठरेल.
२. ग्वादर बंदराचे (Gwadar Port) महत्त्व वाढणार: चीनने पाकिस्तानमध्ये कोट्यवधी डॉलर्स खर्च करून ‘ग्वादर बंदर’ विकसित केले आहे. चाबहार बंदर आणि ग्वादर बंदर या दोन्हीमध्ये अवघं १७० किलोमीटरचे अंतर आहे. जर चाबहार यशस्वी झाले असते, तर पाकिस्तानच्या ग्वादर बंदराचे व्यापारी महत्त्व पूर्णपणे संपुष्टात आले असते. मात्र, आता चाबहार उद्ध्वस्त झाल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय व्यापारासाठी ग्वादरचा मार्ग अधिक मजबूत होणार असून, याचा थेट आर्थिक फायदा पाकिस्तान आणि चीनला (CPEC अंतर्गत) मिळणार आहे.
News Title: Middle East War US Attack Chabahar Port India Loss
