Mental Health | महिला या पुरुषांच्या तुलनेत अधिक व्यक्त होणाऱ्या आणि भावनाशील असतात, असा सर्वसाधारण समज आहे. तर पुरुष आपल्या भावना सहजासहजी व्यक्त करत नाहीत, असे म्हटले जाते. मात्र, याच सवयीमुळे पुरुषांमध्ये ताणतणाव आणि नैराश्याचे प्रमाण अधिक वाढत आहे की काय, अशी शंका निर्माण करणारी आकडेवारी समोर आली आहे. महाराष्ट्र (Maharashtra) राज्याच्या आरोग्य विभागाने (Health Department) मानसिक आरोग्याच्या समस्यांवर समुपदेशन करण्यासाठी सुरू केलेल्या ‘टेलिमानस’ (‘TeleMANAS’) या हेल्पलाइनवर मदतीसाठी संपर्क साधणाऱ्या पुरुषांची संख्या महिलांच्या तुलनेत दुपटीहून अधिक असल्याचे धक्कादायक वास्तव उघड झाले आहे.
पुरुषांच्या कॉल्सचे प्रमाण अधिक
आरोग्य विभागाने ‘टेलिमानस’ हेल्पलाइनवर आलेल्या कॉल्सचे विश्लेषण केले आहे. आतापर्यंत राज्यभरातून या हेल्पलाइनवर १ लाख ४५ हजार ४३१ कॉल्स आले आहेत. त्यापैकी ८५ हजार ६५० कॉल्सचे विश्लेषण करण्यात आले असता, अनेक महत्त्वपूर्ण बाबी समोर आल्या आहेत. मदतीसाठी आलेल्या एकूण कॉल्सपैकी तब्बल ६७.९९ टक्के कॉल्स हे पुरुषांनी केले आहेत, तर महिलांनी केलेल्या कॉल्सचे प्रमाण केवळ ३१.५० टक्के आहे. याशिवाय, ०.०१२ टक्के कॉल्स पारलिंगी (Transgender) व्यक्तींकडून आले आहेत.
हे आकडे दर्शवतात की, मदतीसाठी किंवा समुपदेशनासाठी पुरुषांकडून हेल्पलाइनवर संपर्क साधण्याचे प्रमाण खूप जास्त आहे. आलेल्या कॉल्सपैकी ७१ टक्के कॉल्स हे १८ ते ४५ या कार्यक्षम वयोगटातील व्यक्तींचे होते. त्यांनी मदत आणि समुपदेशनासाठी (Counselling) संपर्क साधल्याचे स्पष्ट झाले आहे. पारंपरिक धारणेनुसार पुरुष आपले दुःख किंवा ताण व्यक्त करत नाहीत, पण या आकडेवारीवरून दिसते की त्यांना मदतीची गरज भासत आहे आणि ते आता मदतीसाठी पुढे येत आहेत.
मदतीसाठी येणारे प्रमुख प्रश्न
‘टेलिमानस’ हेल्पलाइनवर लोक कोणत्या समस्यांसाठी संपर्क साधतात, याचीही माहिती समोर आली आहे. यामध्ये प्रामुख्याने नैराश्य (Depression), अस्वस्थता (Restlessness/Discomfort), चिंता (Anxiety), एकटेपणा (Loneliness), झोपेच्या तक्रारी (Sleep issues), नातेसंबंधांतील ताणतणाव (Relationship problems), कामाच्या ठिकाणचा ताण (Work stress), चिडचिडेपणा (Irritability), वर्तणुकीतील बदल (Behavioral changes), अतिविचार (Overthinking) आणि व्यसनाधीनता (Addiction) या समस्यांसाठी सर्वाधिक कॉल्स येतात.
विश्लेषणात असेही दिसून आले आहे की, दहापैकी सात पुरुषांनी मदतीसाठी संपर्क साधला, तर केवळ तीन महिलांनी संपर्क साधला. पुरुषांमध्ये कामाच्या ठिकाणी असलेला ताण आणि बिघडलेले नातेसंबंध या दोन समस्यांबाबत मदत मागण्याचे प्रमाण सर्वाधिक होते. प्रादेशिक विचार करता, राज्यात नैराश्य आणि तणावा संदर्भात समुपदेशनासाठी सर्वाधिक कॉल्स कोल्हापूर (Kolhapur) जिल्ह्यातून आले आहेत. त्यानंतर दुसऱ्या क्रमांकावर पुणे (Pune) शहर आणि तिसऱ्या क्रमांकावर मुंबई (Mumbai) शहराचा समावेश आहे. या आकडेवारीमुळे मानसिक आरोग्याचा प्रश्न केवळ मोठ्या शहरांपुरता मर्यादित नाही, हे स्पष्ट होते आणि पुरुषांमधील मानसिक आरोग्याबाबत अधिक गांभीर्याने विचार करण्याची गरज अधोरेखित होते.
Title : Maharashtra Men Mental Health TeleMANAS Helpline Data
