Heatwave | संपूर्ण देशभरात आणि विशेषतः महाराष्ट्र (Maharashtra) राज्यात सध्या उन्हाचा कडाका मोठ्या प्रमाणात वाढला असून, अनेक ठिकाणी तापमान उच्चांकी पातळी गाठत आहे. भारतीय हवामान विभागाने (India Meteorological Department – IMD) अनेक राज्यांमध्ये उष्णतेच्या तीव्र लाटेचा इशारा दिला आहे. या वाढत्या उन्हामुळे नागरिकांचे दैनंदिन जीवन विस्कळीत झाले असून, विशेषतः शालेय विद्यार्थ्यांना याचा मोठा त्रास सहन करावा लागत आहे. या गंभीर परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर, अनेक राज्यांच्या शिक्षण प्रशासनाने खबरदारीचा उपाय म्हणून शाळांच्या नेहमीच्या वेळापत्रकामध्ये बदल करण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे, तर काही राज्यांनी उन्हाळी सुट्ट्या लवकर जाहीर केल्या आहेत.

हवामान विभागाचा इशारा आणि राज्यांचे प्रतिसाद

भारतीय हवामान विभागाने वाढत्या तापमानाची दखल घेत देशातील आठ राज्यांमध्ये उष्णतेच्या लाटेचा ऑरेंज अलर्ट (Orange Alert) जारी केला आहे, तर काही इतर राज्यांसाठी यलो अलर्ट (Yellow Alert) देण्यात आला आहे. वाढलेल्या उष्णतेमुळे दुपारच्या वेळी घराबाहेर पडणे देखील सामान्य लोकांसाठी अवघड झाले आहे. या परिस्थितीचा सर्वाधिक परिणाम लहान मुलांवर आणि शालेय विद्यार्थ्यांवर होत असल्याचे दिसून येत आहे. विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी मध्य प्रदेश (Madhya Pradesh) राज्याच्या शिक्षण विभागाने, विशेषतः भोपाळ (Bhopal) शहरातील, सर्व शाळा केवळ दुपारी १२ वाजेपर्यंतच सुरू ठेवण्याचे निर्देश दिले आहेत. त्याचप्रमाणे, ओडिशामध्ये (Odisha) देखील उष्णतेची लाट तीव्र असल्याने, तेथील सरकारने राज्यातील शाळा फक्त सकाळच्या सत्रात, सकाळी ७ ते ९ या मर्यादित वेळेतच भरवल्या जाव्यात, असा आदेश काढला आहे.

तेलंगणा (Telangana) राज्यातही उष्णतेची तीव्रता जास्त असल्याने, तेथील शिक्षण विभागाने विद्यार्थ्यांच्या सोयीसाठी उन्हाळी सुट्ट्या लवकर जाहीर करण्याचा निर्णय घेतला आहे. तेलंगणातील शाळांना २४ एप्रिल पासून ते ११ जून पर्यंत उन्हाळी सुट्टी घोषित करण्यात आली आहे. मध्य प्रदेश, ओडिशा आणि तेलंगणा या राज्यांप्रमाणेच देशातील इतरही काही राज्यांनी आपापल्या परिस्थितीनुसार शाळांच्या वेळेमध्ये आवश्यक बदल केले आहेत किंवा तसे करण्याचे संकेत दिले आहेत. या सर्व उपाययोजनांचा उद्देश विद्यार्थ्यांना तीव्र उन्हाच्या त्रासापासून वाचवणे हा आहे.

महाराष्ट्रातील शाळांसाठी नवीन वेळापत्रक

वाढत्या उन्हाचा तडाखा लक्षात घेता, महाराष्ट्र सरकारच्या शालेय शिक्षण विभागाने (Maharashtra Education Department) देखील यापूर्वीच, म्हणजे २८ मार्च २०२५ रोजी, एक परिपत्रक जारी करून राज्यातील सर्व शाळांच्या वेळापत्रकात बदल करण्याचे आदेश दिले होते. या आदेशानुसार, राज्यातील सर्व व्यवस्थापनांच्या आणि सर्व मंडळांच्या शाळा (उदा. राज्य मंडळ, सीबीएसई, आयसीएसई इ.) केवळ सकाळच्या सत्रात, सकाळी ७ वाजल्यापासून ते सकाळी ११ वाजून १५ मिनिटांपर्यंतच सुरू ठेवण्यात याव्यात, असे स्पष्ट निर्देश देण्यात आले आहेत. हा नियम राज्यातील सर्व शाळांना काटेकोरपणे लागू असेल, असेही शिक्षण विभागाने आपल्या परिपत्रकात नमूद केले आहे.

शाळांच्या वेळेतील बदलासोबतच, शिक्षण विभागाने शाळा प्रशासनांना विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी काही अतिरिक्त सूचना देखील दिल्या आहेत. यामध्ये, शाळेत विद्यार्थ्यांसाठी पिण्याच्या थंड पाण्याची पुरेशी आणि स्वच्छ सोय करावी, तसेच विद्यार्थ्यांना उन्हाळ्याच्या दिवसात उपलब्ध असणारी ताजी आणि हंगामी फळे व भाज्या खाण्यासाठी शाळेमार्फत प्रोत्साहित करावे, जेणेकरून त्यांच्या शरीरातील पाण्याची पातळी टिकून राहील आणि त्यांना उष्णतेचा त्रास कमी होईल, अशा सूचनांचा समावेश आहे. हवामान खात्याच्या अंदाजानुसार, आगामी काही आठवड्यांमध्ये, विशेषतः मे महिन्यामध्ये, उष्णतेची तीव्रता आणखी वाढण्याची शक्यता आहे, त्यामुळे शिक्षण विभागाने केलेल्या या उपाययोजना आणि वेळेतील बदल अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहेत.

Title : India Heatwave School Timings Changed States Act