NPCI Rule | जर तुम्ही गूगल पे (Google Pay), फोनपे (PhonePe), पेटीएम (Paytm) किंवा इतर ॲप्स वापरून यूपीआय (UPI) पेमेंट करत असाल, तर ही बातमी तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. आजपासून, म्हणजेच १ एप्रिल २०२५ पासून, यूपीआय व्यवहारांसंदर्भात नॅशनल पेमेंट कॉर्पोरेशन ऑफ इंडियाने (National Payments Corporation of India – NPCI) एक नवीन नियम लागू केला आहे. या नियमांतर्गत, जे मोबाईल नंबर दीर्घकाळ निष्क्रिय (Inactive) आहेत, त्यांना बँक खात्यांमधून आणि यूपीआय प्रणालीतून काढून टाकण्याचे निर्देश बँकांना देण्यात आले आहेत.
NPCI चा निर्देश
एनपीसीआयने सायबर फ्रॉड (Cyber Fraud) आणि ऑनलाइन फसवणुकीच्या (Online Fraud) वाढत्या घटनांना आळा घालण्यासाठी हे महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. अनेकदा असे घडते की, एखादा मोबाईल नंबर बऱ्याच काळापासून वापरला न गेल्याने किंवा बंद झाल्याने, टेलिकॉम कंपन्या (Telecom Companies) तोच नंबर दुसऱ्या ग्राहकाला पुन्हा जारी करतात. जर हा जुना नंबर आधीच्या वापरकर्त्याच्या बँक खात्याशी किंवा यूपीआयशी जोडलेला असेल, तर नवीन वापरकर्त्याला त्याचा गैरफायदा घेण्याची किंवा त्याद्वारे बनावट व्यवहार (Fraudulent Transactions) होण्याची शक्यता निर्माण होते.
याशिवाय, सिस्टीममध्ये मोठ्या संख्येने निष्क्रिय मोबाईल नंबर नोंदवलेले असल्याने तांत्रिक अडचणीही निर्माण होतात, ज्यामुळे यूपीआय व्यवहारांच्या सुरळीत प्रक्रियेत अडथळा येऊ शकतो. या सर्व कारणांमुळे, एनपीसीआयने सर्व बँका आणि पेमेंट ॲप्सना असे निष्क्रिय नंबर ओळखून त्यांना आपल्या प्रणालीतून काढून टाकण्याचे (Delink) स्पष्ट निर्देश दिले आहेत. बँकांना दर आठवड्याला अशा निष्क्रिय नंबर्सची यादी अद्ययावत करण्यासही सांगण्यात आले आहे.
तुमचा नंबर अपडेटेड आहे का?
या नवीन नियमामुळे तुमच्या यूपीआय पेमेंटवर परिणाम होऊ नये, यासाठी तुम्ही तुमच्या बँक खात्याशी कोणता मोबाईल नंबर लिंक केला आहे, हे तपासणे आवश्यक आहे. जर तुमच्या खात्याशी एखादा जुना किंवा तुम्ही सध्या वापरत नसलेला, निष्क्रिय असलेला मोबाईल नंबर जोडलेला असेल, तर तो त्वरित अपडेट करणे गरजेचे आहे. सर्वप्रथम, तुमचा नंबर अजूनही तुमच्या नावावर सक्रिय आहे की नाही, याची खात्री करण्यासाठी तुमच्या टेलिकॉम सर्व्हिस प्रोव्हायडरशी (उदा. जियो (Jio), एअरटेल (Airtel), व्हीआय (Vi), बीएसएनएल (BSNL)) संपर्क साधा.
जर तुमचा लिंक केलेला नंबर बंद झाला असेल, तर एकतर तात्काळ रिचार्ज करून तो पुन्हा सक्रिय करा किंवा, अधिक सुरक्षित पर्याय म्हणून, तुमच्या बँकेच्या शाखेत जाऊन खात्याशी तुमचा सध्याचा सक्रिय मोबाईल नंबर अपडेट (Update Mobile Number) करून घ्या. एनपीसीआयच्या निर्देशानुसार १ एप्रिलनंतर निष्क्रिय नंबर्स प्रणालीतून काढले जाणार असल्याने, भविष्यातील अडचण टाळण्यासाठी आणि यूपीआय सेवा सुरळीत सुरू ठेवण्यासाठी तुमचा मोबाईल नंबर लवकरात लवकर अपडेट करणे महत्त्वाचे आहे.
