Ahmedabad Plane Crash Truth | १२ जून रोजी एअर इंडियाच्या अहमदाबाद-लंडन प्रवासादरम्यान घडलेल्या भीषण विमान अपघाताचा तपास आता एका निर्णायक टप्प्यात पोहोचला आहे. या अपघाताचे नेमके कारण शोधून काढण्यासाठी सर्वांच्या नजरा विमानातील ‘ब्लॅक बॉक्स’कडे (Black Box) लागल्या होत्या.
मात्र, या दुर्घटनेत इतक्या मोठ्या प्रमाणात उष्णता आणि स्फोट झाला की, ब्लॅक बॉक्सला (Black Box) मोठे नुकसान झाले आहे. त्यामुळे, या माहितीचे विश्लेषण भारतात करणे सध्या शक्य नाही, आणि परिणामी तो ब्लॅक बॉक्स आता अमेरिका – वॉशिंग्टन येथील नॅशनल ट्रान्सपोर्ट सेफ्टी बोर्ड (NTSB) च्या प्रयोगशाळेत पाठविला जाणार आहे. या परिस्थितीमुळे अपघाताचे सत्य पूर्णपणे कधीच समोर येणार नाही का, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे. (Ahmedabad Plane Crash Truth)
ब्लॅक बॉक्स म्हणजे काय? :
‘ब्लॅक बॉक्स’ (Black Box) या संज्ञेने अनेकांचे लक्ष वेधले आहे. प्रत्यक्षात हे उपकरण नारिंगी रंगाचे असते आणि त्यामध्ये दोन महत्त्वाचे घटक असतात:
फ्लाइट डेटा रेकॉर्डर (FDR): हा घटक विमानाच्या वेग, उंची, इंजिन कार्यक्षमता, नेव्हिगेशन आणि ऑटोमेशनसंबंधी माहिती नोंदवतो.
कॉकपिट व्हॉईस रेकॉर्डर (CVR): हा घटक वैमानिक आणि सह-वैमानिक यांच्यातील संभाषण, अलार्म्स आणि इतर ध्वनी यांची नोंद ठेवतो. विमानाच्या मागील भागात हे उपकरण बसवलेले असते, कारण अपघात घडल्यावर तिथे धक्क्याचा प्रभाव तुलनेने कमी बसतो.
Ahmedabad Plane Crash Truth | भारत का नाही करू शकत विश्लेषण? :
अहवालानुसार, या अपघातात १००० अंश सेल्सिअसपेक्षाही जास्त तापमान निर्माण झाले होते, ज्यामुळे ब्लॅक बॉक्सचे आंतरिक भाग वितळले. भारतात २०२३ साली दिल्लीमध्ये एएआयबी (Air Accident Investigation Bureau) कडून एक प्रयोगशाळा स्थापन करण्यात आली असली तरी, अशा अत्यंत नुकसानग्रस्त उपकरणांवर माहिती पुनर्प्राप्त करण्याचे तंत्रज्ञान अद्याप भारतात उपलब्ध नाही. त्यामुळे आता NTSB च्या प्रयोगशाळेची मदत घेण्यात येत आहे, कारण त्यांच्याकडे अशा डेटा पुनर्प्राप्तीसाठी अधिक प्रगत तंत्रज्ञान उपलब्ध आहे. (Ahmedabad Plane Crash Truth)
NTSB चा तज्ञ पथक, भारतीय अधिकाऱ्यांच्या देखरेखीखाली ब्लॅक बॉक्सची तपासणी करेल आणि त्यातून मिळालेली संपूर्ण माहिती भारतीय अपघात तपास संस्थेकडे सुपूर्द करेल. आंतरराष्ट्रीय नागरी विमानप्रवेश नियमांनुसार, ज्या देशात अपघात घडतो, त्या देशालाच तपासाचे नेतृत्व करण्याचा अधिकार असतो.
‘MAYDAY’ कॉल आणि संभाव्य संकेत:
या प्रकरणात अत्यंत महत्त्वाची बाब म्हणजे, AI-171 विमानातील वैमानिकांनी अपघाताच्या काही सेकंद आधी ६२५ फूट उंचीवरून ‘MAYDAY’ कॉल दिला होता. हा कॉल म्हणजे गंभीर संकटाची सूचना, आणि त्यामुळे ब्लॅक बॉक्समधून मिळणारी माहिती केवळ तांत्रिकच नव्हे, तर वैमानिकांच्या निर्णय प्रक्रियेची पार्श्वभूमीही स्पष्ट करू शकते.
पुढचा टप्पा: तांत्रिक तपशील आणि जबाबदारी:
तांत्रिक विश्लेषण पूर्ण झाल्यावरच हे स्पष्ट होईल की हा अपघात तांत्रिक बिघाडामुळे, मानवी चूकमुळे की इतर परिस्थितीजन्य कारणांमुळे झाला होता. यावरून यंत्रणा, वैमानिक किंवा देखभाल यापैकी कुणाची जबाबदारी होती, हे ठरवता येईल. (Ahmedabad Plane Crash Truth)
सध्या संपूर्ण देशाचे लक्ष या तपासाकडे लागले आहे. विमान अपघातामागील सत्य उघडकीस आणण्यासाठी ब्लॅक बॉक्समधील (Black Box) डेटा हे एकमेव आधारबिंदू आहे. अमेरिकेतून मिळणाऱ्या विश्लेषणातून केवळ अपघाताचे कारणच नाही, तर भविष्यातील विमान सुरक्षा धोरणांचाही पाया ठरू शकतो. एअर इंडियाचा हा अपघात आणि त्यातील ब्लॅक बॉक्सचे विश्लेषण हे केवळ तांत्रिक नव्हे, तर मानवी जीवन रक्षणासाठी महत्त्वपूर्ण पाठ असेल, याबाबत तज्ज्ञांमध्ये एकमत आहे.
