Monsoon Update | महाराष्ट्रासह दक्षिण आणि मध्य भारताच्या काही भागांमध्ये रखडलेला मान्सून पुन्हा एकदा गती घेणार असून, १८ जून ते २ जुलै २०२६ या कालावधीत तो सक्रिय होण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे. भारतीय हवामान विभाग (IMD) आणि ज्येष्ठ हवामान शास्त्रज्ञ कृष्णानंद होसाळीकर (K. S. Hosalikar) यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, सध्या रत्नारीजवळ रेंगाळलेला मान्सून लवकरच पुढे सरकणार असून, यामुळे संपूर्ण कोकण किनारपट्टी आणि उर्वरित महाराष्ट्रातील बहुतांश भागांत पावसाचे दमदार आगमन होईल.
उष्ण आणि कोरड्या वाऱ्यांचा अडथळा आणि मान्सूनची सद्यस्थिती
उत्तर मर्यादेची सद्यस्थिती
हवामान विभागाच्या नोंदीनुसार, १४ जून रोजी नैऋत्य मान्सूनची उत्तर मर्यादा सध्या हर्णे (Harnai), सोलापूर (Solapur), हैदराबाद, भद्राद्री कोठागुडेम, कलिंगपट्टणम, पारादीप, बारिपाडा, पुरुलिया, धनबाद आणि मुझज्फरपूर मार्गे पुढे सरकली आहे. गेल्या ५ ते ६ दिवसांपासून मान्सूनची गती काहीशी मंदावली असून तो हर्णे आणि सोलापूरच्या पट्ट्यात स्थिरावला आहे.
वाटचाल रोखण्याचे कारण
प्रशांत महासागरात निर्माण झालेली ‘एल निनो’ (El Nino) ची अत्यंत तीव्र स्थिती आणि अफगाणिस्तानकडून (Afghanistan) भारतीय उपखंडाच्या दिशेने येणारे प्रचंड उष्ण व कोरडे वारे यामुळे मान्सूनचा पुढील प्रवास रोखला गेला होता. या कोरड्या वाऱ्यांचा प्रभाव ओसरताच पुढील ४ ते ५ दिवसांत मान्सूनच्या पुढील वाटचालीस सुरुवात होईल. तसेच कर्नाटक, तेलंगणा, आंध्र प्रदेश, पश्चिम बंगाल, ओडिशा, झारखंड, बिहार आणि दक्षिण छत्तीसगडच्या काही भागांत मान्सून पुढे जाण्यासाठी अत्यंत अनुकूल परिस्थिती निर्माण होत आहे.
‘एल निनो’चे सावट: देशात ९० टक्के पावसाचा अंदाज
१९५० नंतरचा सर्वात भीषण ‘एल निनो’
अमेरिकेच्या हवामान संस्थेने (NOAA) दिलेल्या इशाऱ्यानुसार, पॅसिफिक महासागरातील हा ‘एल निनो’ १९५० नंतरचा सर्वात भीषण ठरण्याची शक्यता आहे. भारतीय हवामान विभागानेही (IMD) या सक्रियतेच्या वृत्ताला दुजोरा दिला आहे. या प्रणालीच्या थेट आणि विपरीत परिणामामुळे यंदा भारतात सरासरीच्या सुमारे ९० टक्के इतकाच पाऊस पडण्याचा सुधारित अंदाज वर्तवण्यात आला आहे.
कृषी क्षेत्रासमोर असमतोल पावसाचे आव्हान
एल निनोच्या प्रभावामुळे पावसाच्या वितरणात मोठा असमतोल पाहायला मिळू शकतो. यामुळे काही प्रांतांमध्ये मान्सूनचे आगमन लांबेल, तर काही ठिकाणी सरासरीपेक्षा खूप कमी पर्जन्यवृष्टी होईल. याउलट, काही भागांना अगदी कमी कालावधीत ढगफुटी किंवा अतिवृष्टीचा (Heavy Rainfall) सामना करावा लागू शकतो. पावसाचा हा अनपेक्षित लहरीपणा खरीप हंगामातील पिकांसाठी आणि एकूणच कृषी अर्थव्यवस्थेसाठी मोठे आव्हान उभे करणार आहे. याशिवाय, जागतिक पातळीवर तापमानात मोठी वाढ होण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी वर्तवली आहे.
अर्धा जून सरला; पावसाअभावी बळीराजाची धाकधुक वाढली
पेरण्या खोळंबल्या
चालू जून महिन्याचा निम्मा अधिक टप्पा उलटून गेला तरीही महाराष्ट्रातील बहुतांश भागात अजूनही पावसाने हुलकावणी दिली आहे. खरीप हंगामासाठी (Kharif Season) चातकासारखी पावसाची वाट पाहणारा शेतकरी वर्ग आता कमालीचा चिंतेत सापडला आहे. ग्रामीण भागात शेतकऱ्यांनी बी-बियाणे, रासायनिक खतांची खरेदी करून मशागतीची कामे पूर्ण केली आहेत; मात्र पेरणीयोग्य पाऊस न झाल्याने शिवारात सध्या शांतता पसरली आहे.
२४ ते ४८ तासांत उष्णतेचा इशारा
दररोज आभाळात ढग जमा होतात, मात्र उकाडा वाढवून पाऊस न पडताच निघून जातात. त्यातच पुढील २४ ते ४८ तासांत राज्यातील काही भागांमध्ये उष्णतेची लाट (Heat Wave) येण्याची शक्यता हवामान खात्याने वर्तवली आहे. पेरणीची योग्य वेळ हातातून निसटत चालल्याने शेतकऱ्यांच्या चेहऱ्यावर चिंतेचे ढग गडद झाले असून, प्रत्येकाची नजर आता आभाळाकडे लागली आहे.
News Title: Monsoon Update Return Active Status June 2026 Maharashtra
