IRCTC | भारतीय रेल्वेने (Indian Railways) तिकीट बुकिंग प्रक्रिया अधिक सोयीस्कर आणि पारदर्शक करण्यासाठी काही महत्त्वाचे बदल केले आहेत. प्रवाशांच्या सोयीसाठी ‘रेलवन’ (RailOne) नावाचे एक नवीन सुपर ॲप सुरू करण्यात आले आहे, ज्याद्वारे आरक्षित आणि अनारक्षित दोन्ही प्रकारची तिकिटे बुक करता येतात.
लोअर बर्थ कुणाला मिळणार? :
प्रवाशांकडून, विशेषतः वरिष्ठ नागरिकांकडून लोअर बर्थ (Lower Berth) मिळण्याबाबत वारंवार तक्रारी येत होत्या. यावर रेल्वेने नियमावली अधिक स्पष्ट केली आहे. संगणकीकृत आरक्षण प्रणालीमध्ये (Computerized Reservation System) वरिष्ठ नागरिक (Senior Citizens), ४५ वर्षांवरील महिला प्रवासी आणि गर्भवती महिलांना लोअर बर्थ देण्यासाठी विशेष प्राधान्य देण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.
हे प्राधान्य आसनांच्या उपलब्धतेवर अवलंबून असेल. महत्त्वाचे म्हणजे, जर आरक्षणाच्या वेळी लोअर बर्थ मिळाला नाही आणि प्रवासादरम्यान एखादा लोअर बर्थ रिकामा झाला, तर तो बर्थ पात्र प्रवाशांना (वरिष्ठ नागरिक, दिव्यांग किंवा गर्भवती महिला) देण्याचा अधिकार तिकीट तपासणी अधिकाऱ्याला (TTE) देण्यात आला आहे. ऑनलाइन बुकिंग करताना “फक्त लोअर बर्थ उपलब्ध असल्यास बुक करा” (Book Only If Lower Berth Is Available) हा पर्याय निवडून प्रवासी आपली सोय निश्चित करू शकतात.
IRCTC | झोपण्याची वेळ आणि ARP मध्ये बदल :
रेल्वेच्या नियमांनुसार, आरक्षित डब्यांमधील झोपण्याची अधिकृत वेळ रात्री १० ते सकाळी ६ वाजेपर्यंत (10 PM to 6 AM) निश्चित करण्यात आली आहे. इतर वेळेत (दिवसा) लोअर बर्थवर बसण्याची व्यवस्था असते. आरएसी (RAC) तिकीटधारकांना दिवसा साईड लोअर बर्थवर बसण्याची जागा शेअर करावी लागते, मात्र रात्री १० ते सकाळी ६ या वेळेत लोअर बर्थवर झोपण्याचा पूर्ण अधिकार फक्त त्या बर्थच्या अधिकृत प्रवाशाचाच असतो.
याशिवाय, रेल्वेने तिकीट बुकिंगच्या नियमात मोठा बदल केला आहे. आगाऊ आरक्षण कालावधी (Advance Reservation Period – ARP) १२० दिवसांवरून कमी करून आता ६० दिवस करण्यात आला आहे. यामुळे प्रवासी आता प्रवासाच्या तारखेच्या ६० दिवस आधीच तिकीट बुक करू शकतील.
