Falgun Amavasya 2026 | हिंदू पंचांगानुसार (Hindu Panchang) यंदाच्या फाल्गुन अमावस्येबाबत अनेकांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे. कारण यावेळी अमावस्येची तिथी दोन दिवसांपर्यंत प्रभावी राहणार आहे. त्यामुळे पितृ तर्पण, श्राद्ध आणि धार्मिक विधी नेमके कोणत्या दिवशी करावेत, याबाबत लोकांमध्ये उत्सुकता वाढली आहे. याचबरोबर गुढीपाडवा (Gudi Padwa) आणि चैत्र नवरात्री (Chaitra Navratri) कधी सुरू होणार याविषयीही अनेक जण माहिती शोधत आहेत.
अमावस्या तिथीचा अचूक कालावधी :
2026 मध्ये फाल्गुन महिन्यातील अमावस्या तिथी 18 मार्च रोजी सकाळी 8.25 वाजता सुरू होणार आहे. ही तिथी पुढील दिवशी म्हणजे 19 मार्च रोजी सकाळी 6.52 वाजेपर्यंत राहणार आहे. त्यामुळे या दोन दिवसांमध्ये अमावस्येचा प्रभाव जाणवणार आहे. मात्र धार्मिक परंपरेनुसार तर्पण आणि दानधर्मासाठी दुपारच्या काळात अमावस्या असणे महत्त्वाचे मानले जाते. या कारणामुळे 18 मार्च हा दिवस पितृ तर्पणासाठी अधिक योग्य मानला जात आहे.
19 मार्चच्या सकाळी अमावस्या समाप्त झाल्यानंतर चैत्र शुक्ल प्रतिपदेची सुरुवात होईल. याच दिवसापासून चैत्र नवरात्रीचा शुभारंभ होणार आहे. हा नवरात्रोत्सव 27 मार्चपर्यंत साजरा केला जाणार आहे. त्याचबरोबर मराठी नवीन वर्षाचा पहिला दिवस म्हणजे गुढीपाडवा देखील याच कालावधीत साजरा केला जाईल. त्यामुळे धार्मिक दृष्टिकोनातून मार्च महिन्याचा हा कालखंड अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे.
Falgun Amavasya 2026 | अमावस्येला तर्पणाचे धार्मिक महत्त्व :
हिंदू धर्मातील मान्यतेनुसार अमावस्येचा दिवस हा पितरांना समर्पित मानला जातो. या दिवशी अनेक जण आपल्या पूर्वजांच्या स्मरणार्थ तर्पण, पिंडदान आणि दानधर्म करतात. धार्मिक श्रद्धेनुसार अमावस्येच्या दिवशी पितर पितृलोकातून पृथ्वीवर येतात आणि आपल्या कुटुंबीयांकडून केलेले तर्पण स्वीकारतात, अशी समजूत आहे. त्यामुळे या दिवशी केलेल्या विधींमुळे पितरांची कृपा मिळते आणि कुटुंबात सुख-समृद्धी येते, असे मानले जाते.
अमावस्येच्या दिवशी सकाळी स्नान करून सूर्यदेवाला अर्घ्य अर्पण करणे शुभ मानले जाते. त्यानंतर दुपारच्या वेळी पितरांसाठी तर्पण करणे विशेष फलदायी मानले जाते. यावेळी गुळ-तूप, खीर किंवा पुरी यांसारख्या पदार्थांचा नैवेद्य अर्पण करण्याची परंपरा आहे. तसेच भगवान शिव (Lord Shiva) यांची पूजा करून शिवलिंगावर जल आणि बेलपत्र अर्पण करणेही अनेक जण करतात. पिंपळाच्या झाडाभोवती प्रदक्षिणा घालणे, गरजू व्यक्तींना अन्नदान करणे आणि सायंकाळी तुळशीसमोर दिवा लावून प्रार्थना करणेही शुभ मानले जाते. याशिवाय हनुमानजींची पूजा करून हनुमान चालीसा किंवा सुंदरकांडाचे पठण करण्याचीही प्रथा आहे.
19 मार्चच्या सकाळी अमावस्या संपल्यानंतर नदी किंवा पवित्र जलाशयात स्नान करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. त्यानंतर चैत्र नवरात्रीची सुरुवात होते आणि मराठी नववर्षाचे स्वागत गुढीपाडव्याच्या रूपात केले जाते.
