Diabetes Diet | मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी फळे खावीत की नाही, याबाबत अनेकांच्या मनात संभ्रम असतो. प्रत्यक्षात योग्य फळांची निवड, त्यांचे प्रमाण आणि सेवनाची वेळ याकडे लक्ष दिल्यास फळे मधुमेहींसाठी फायदेशीर ठरू शकतात. फायबर, जीवनसत्त्वे, अँटीऑक्सिडंट्स आणि शरीराला आवश्यक असलेले पोषक घटक मिळवण्यासाठी फळे महत्त्वाची भूमिका बजावतात. मात्र रक्तातील साखरेवर त्यांचा परिणाम समजून घेणे तितकेच गरजेचे आहे.
ग्लायसेमिक इंडेक्सचा फळांच्या निवडीवर परिणाम :
फळांमध्ये फ्रुक्टोज, ग्लुकोज आणि सुक्रोज यांसारखी नैसर्गिक साखर असते. त्यामुळे मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी फळांचा ग्लायसेमिक इंडेक्स (GI – Glycemic Index) लक्षात घेणे आवश्यक आहे. 55 पेक्षा कमी GI असलेली फळे रक्तातील साखर हळूहळू वाढवतात, तर 70 पेक्षा जास्त GI असलेली फळे साखर झपाट्याने वाढवू शकतात. आंबा, केळी, चिकू, द्राक्षे आणि सीताफळ यांसारख्या फळांचे सेवन मर्यादित प्रमाणात करण्याचा सल्ला दिला जातो.
मधुमेहींसाठी सफरचंद, पेरू, नाशपाती, संत्री आणि बेरीज ही पाच फळे विशेषतः उपयुक्त मानली जातात. सफरचंदामधील पेक्टिन आणि विद्रव्य फायबर पचन प्रक्रिया मंदावण्यास मदत करतात. पेरूमध्ये भरपूर फायबर असल्याने रक्तातील साखर नियंत्रणात राहते. नाशपातीमध्ये जीवनसत्त्वे आणि तंतुमय घटक मुबलक प्रमाणात असतात. संत्री आणि इतर लिंबूवर्गीय फळांमधील व्हिटॅमिन सी रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवते, तर स्ट्रॉबेरी, ब्ल्यूबेरी आणि जांभूळसारख्या बेरीजमध्ये अँटीऑक्सिडंट्स भरपूर असल्याने इन्सुलिन संवेदनशीलता सुधारण्यास मदत मिळू शकते.
Diabetes Diet | फळे खाण्याची योग्य पद्धत :
फळांचे सेवन करताना योग्य वेळ आणि प्रमाण पाळणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. तज्ज्ञांच्या मते, दिवसातून एक ते दोन सर्व्हिंग्ज म्हणजे सुमारे 100 ग्रॅम फळे खाणे योग्य ठरते. फळे मुख्य जेवणासोबत खाण्याऐवजी दोन जेवणांच्या मधल्या वेळेत किंवा व्यायामापूर्वी खाणे अधिक फायदेशीर ठरते. यामुळे जेवणानंतर रक्तातील साखर अचानक वाढण्याची शक्यता कमी होते.
रक्तातील साखर अधिक प्रभावीपणे नियंत्रित ठेवण्यासाठी फळांसोबत प्रथिनयुक्त पदार्थ घेण्याचा सल्ला दिला जातो. बदाम, अक्रोड, भाजलेले चणे किंवा ग्रीक योगर्ट (Greek Yogurt) यांसारख्या पदार्थांसोबत फळे खाल्ल्यास साखरेचा स्पाइक कमी होऊ शकतो. तसेच फळांचा रस, स्मूदी किंवा मिल्कशेक याऐवजी संपूर्ण फळ खाणे अधिक योग्य मानले जाते, कारण रस तयार करताना फायबर नष्ट होते आणि साखरेचा प्रभाव वाढतो. खजूर, मनुका किंवा सुके अंजीर यांसारख्या सुक्या फळांमध्ये साखरेचे प्रमाण अधिक असल्याने त्यांचे सेवन अत्यंत मर्यादित ठेवावे. आंबा आणि टरबूज यांसारखी हंगामी फळे खायची असल्यास ती कमी प्रमाणात आणि स्वतंत्र स्नॅक म्हणून खाणे अधिक योग्य ठरते.
