Driving License Renewal Rule | ड्रायव्हिंग लायसन्स नूतनीकरणाची प्रक्रिया अधिक पारदर्शक आणि तांत्रिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी नवा नियम लागू करण्यात आला आहे. या बदलानुसार आता लायसन्सची 15 वर्षांची मुदत संपल्यानंतर ते रिन्यू करताना अर्जदाराची चेहऱ्याद्वारे ओळख पडताळली जाणार आहे. यासाठी आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात येणार असून त्यामुळे फसवणुकीच्या प्रकारांवर नियंत्रण ठेवण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.
AI तंत्रज्ञानाद्वारे चेहऱ्याची ओळख तपासली जाणार :
नव्या नियमानुसार ड्रायव्हिंग लायसन्सची वैधता संपल्यानंतर नूतनीकरणासाठी अर्ज करणाऱ्या व्यक्तीला फेस व्हेरिफिकेशनची प्रक्रिया पूर्ण करावी लागणार आहे. मध्य प्रदेश परिवहन विभागाने (Madhya Pradesh Transport Department) फेसलेस सेवांमध्ये एआय आधारित ओळख पडताळणी प्रणाली लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या प्रणालीमुळे जुना लायसन्स तयार करताना वापरलेला फोटो आणि सध्या अर्ज करणाऱ्या व्यक्तीचा चेहरा यांची तुलना केली जाईल.
अनेक वेळा जुन्या फोटोचा गैरवापर करून किंवा चुकीच्या ओळखीच्या आधारे लायसन्स रिन्यू करण्याचे प्रकार घडल्याचे समोर आले आहेत. या प्रकारांना आळा घालण्यासाठी एआय सॉफ्टवेअरचा वापर करण्यात येणार आहे. हे तंत्रज्ञान 15 वर्षांपूर्वीच्या परवान्यावर असलेल्या छायाचित्राशी सध्याच्या चेहऱ्याची अचूक जुळवणी करून अर्जदाराची खरी ओळख निश्चित करेल. सायबर फसवणूक आणि ओळख चोरीच्या घटना वाढत असल्याच्या पार्श्वभूमीवर ही प्रणाली महत्त्वाची मानली जात आहे.
Driving License Renewal Rule | ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया आणि प्रायोगिक अंमलबजावणी :
ही नवी प्रणाली परिवहन आयुक्त उमेश जोगा (Umesh Joga) यांच्या पुढाकारातून विकसित करण्यात आली आहे. राष्ट्रीय सूचना विज्ञान केंद्राच्या (National Informatics Centre) मदतीने हे सॉफ्टवेअर तयार करण्यात आले असून सुरुवातीला भोपाळ प्रादेशिक परिवहन कार्यालयात (Bhopal Regional Transport Office) प्रायोगिक तत्त्वावर त्याची अंमलबजावणी केली जाणार आहे. मध्य प्रदेश राज्यात सध्या सुमारे 70 लाख ड्रायव्हिंग लायसन्स आहेत आणि दरवर्षी साधारण 6 लाख नवीन परवाने जारी होतात. त्यामुळे आगामी काळात मोठ्या प्रमाणात नूतनीकरण अर्ज येण्याची शक्यता असून ही प्रणाली प्रशासनाला कामकाज अधिक सुरळीतपणे हाताळण्यास मदत करेल.
लायसन्स नूतनीकरणासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया प्रामुख्याने ऑनलाईन ठेवण्यात आली आहे. इच्छुक अर्जदारांनी अधिकृत परिवहन पोर्टलवर जाऊन “Driving License Related Services” हा पर्याय निवडावा लागतो. त्यानंतर ड्रॉप-डाउन मेनूमधून ‘Madhya Pradesh’ निवडून ‘Apply for DL Renewal’ या पर्यायावर क्लिक करावे लागते. पुढे जुना लायसन्स क्रमांक आणि जन्मतारीख टाकून अर्ज पूर्ण करावा लागतो. यासोबत फॉर्म-9, जुना परवाना आणि 40 वर्षांपेक्षा जास्त वय असल्यास फॉर्म-1A म्हणजे वैद्यकीय प्रमाणपत्र अपलोड करणे आवश्यक आहे. नूतनीकरण शुल्क भरल्यानंतर कागदपत्रांची पडताळणी करण्यासाठी आरटीओमध्ये अपॉइंटमेंट घ्यावी लागते.
या एआय आधारित पडताळणी प्रणालीमुळे लायसन्स रिन्यूअलची प्रक्रिया अधिक वेगवान आणि सुलभ होणार आहे. तसेच अनेक वेळा आरटीओ कार्यालयात जाऊन कराव्या लागणाऱ्या फेऱ्यांपासून वाहनचालकांची सुटका होईल. यामुळे वेळेची बचत होण्याबरोबरच संपूर्ण प्रक्रिया अधिक सुरक्षित आणि पारदर्शक होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
