US Iran Peace Talks | अमेरिका (USA) आणि इराण (Iran) यांच्यातील लष्करी संघर्ष संपुष्टात आणण्यासाठी राजनैतिक हालचालींना वेग आला असून, दोन्ही राष्ट्रे चर्चेच्या दुसऱ्या फेरीसाठी सज्ज झाली आहेत. ही महत्त्वपूर्ण बैठक पाकिस्तानची (Pakistan) राजधानी इस्लामाबाद (Islamabad) येथे होण्याची दाट शक्यता आहे. दरम्यान, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांनी इराणसमोर १० कडक अटींचा प्रस्ताव ठेवला असून, हा त्यांचा ‘अंतिम प्रस्ताव’ असल्याचे जाहीर केले आहे. या अटी फेटाळल्यास इराणला गंभीर परिणामांना सामोरे जावे लागेल, असा इशारा व्हाईट हाऊसकडून (White House) देण्यात आला आहे.
होर्मुझ सामुद्रधुनीबाबत इराणचा प्रतिप्रस्ताव
शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी इराणनेही अमेरिकेसमोर स्वतःची भूमिका मांडली आहे. रॉयटर्सच्या (Reuters) माहितीनुसार, इराणची अशी अट आहे की, युद्धविरामाचा करार झाल्यास ओमानच्या (Oman) बाजूने जहाजांना सुरक्षित प्रवासाची मुभा द्यावी आणि कोणत्याही व्यापारी नौकेवर हल्ला होऊ नये. मात्र, ही सवलत मिळवण्यासाठी अमेरिकेने इराणवरील निर्बंध हटवावेत आणि युद्ध थांबवावे, अशी इराणची मागणी आहे. या प्रस्तावावर अमेरिकन प्रशासनाने अद्याप कोणतीही अधिकृत भूमिका जाहीर केलेली नाही.
अमेरिकेने इराणसमोर ठेवलेल्या १० मुख्य अटी
१. सर्व अणु प्रकल्पांचे आंतरराष्ट्रीय स्तरावरून होणारे निरीक्षण मान्य करणे.
२. ४४० किलो संवर्धित युरेनियम (Uranium) अमेरिकेच्या स्वाधीन करून संवर्धन प्रक्रिया कायमची बंद करणे.
३. इराणकडील सर्व क्षेपणास्त्रांच्या साठ्याची माहिती जगासमोर जाहीर करणे.
४. लांब पल्ल्याच्या आंतरखंडीय क्षेपणास्त्रांवर (ICBMs) कडक मर्यादा घालणे.
५. होर्मुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) पूर्णपणे लष्करी मुक्त करणे.
६. हिजबुल्लाह (Hezbollah), हमास (Hamas) आणि हुथी (Houthis) यांसारख्या गटांना दिली जाणारी मदत बंद करणे.
७. इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्स (IRGC) आणि बसिज मिलिशिया (Basij Militia) या लष्करी संघटना बरखास्त करणे.
८. अब्राहम करारावर (Abraham Accords) स्वाक्षरी करून प्रादेशिक शांततेत सहभागी होणे.
९. नरसंहाराच्या गुन्ह्यात सामील असलेल्या दोषींना कठोर शिक्षा देणे.
१०. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीला अधिकृत आंतरराष्ट्रीय जलमार्ग म्हणून मान्यता देणे.
सार्वभौमत्वाचा प्रश्न आणि इराणची दुहेरी कोंडी
या अटी स्वीकारणे इराणसाठी अत्यंत कठीण मानले जात आहे, कारण यामुळे त्यांच्या सामरिक शक्तीवर आणि सार्वभौमत्वावर थेट गदा येणार आहे. अणुकार्यक्रम आणि होर्मुझवरील ताबा हे इराणचे सर्वात महत्त्वाचे शस्त्र असून, ते सोडणे म्हणजे अमेरिकेचे वर्चस्व मान्य करण्यासारखे आहे. दरम्यान, रशियाचे (Russia) राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन (Vladimir Putin) यांनी इराणचे संवर्धित युरेनियम स्वतःकडे सुरक्षित ठेवण्याचा प्रस्ताव दिला आहे, जो पाच वर्षांनंतर प्रक्रियेनंतर इंधन म्हणून परत केला जाईल. मात्र, अमेरिकेने हा प्रस्ताव फेटाळून लावत सर्व साठा स्वतःकडेच देण्याचा आग्रह धरला आहे.
इराण देखील या चर्चेत आपल्या अटींवर ठाम आहे. इराणवरील सर्व आर्थिक निर्बंध हटवावेत, त्यांची गोठवलेली मालमत्ता परत करावी, भविष्यात पुन्हा हल्ले होणार नाहीत याची लेखी हमी द्यावी आणि युद्धातील जीवित व वित्तहानीची भरपाई द्यावी, अशा मागण्या इराणने केल्या आहेत. आता या अटींच्या लढाईत इस्लामाबादमधील चर्चा काय वळण घेते, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
News Title: US Iran Peace Talks Trump Final Warning and 10 Conditions for Iran
