US Iran Conflict | अमेरिकन लष्कराने इराणच्या (Iran) सीमेत शिरून एका अत्यंत कठीण आणि अशक्य वाटणाऱ्या मोहिमेद्वारे आपल्या जखमी वैमानिकाला सुखरूप बाहेर काढले आहे. एखाद्या चित्रपटाच्या पटकथेलाही मागे टाकेल अशा या ‘रेस्क्यू ऑपरेशन’चे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांनी जोरदार कौतुक केले असून, याला अमेरिकेच्या इतिहासातील सर्वात धाडसी मोहीम असे संबोधले आहे.
शत्रूच्या प्रदेशात दोन दिवसांचा संघर्ष
इराणने अमेरिकेचे एक एफ-१५ई (F-15E) लढाऊ विमान पाडल्यानंतर ही परिस्थिती निर्माण झाली होती. विमानातील एका क्रू सदस्याला तातडीने वाचवण्यात यश आले असले तरी, दुसरा शस्त्रास्त्र अधिकारी इराणच्या दुर्गम आणि खडकाळ पर्वतरांगांमध्ये बेपत्ता झाला होता. अन्न आणि पाण्याविना दोन दिवस शत्रूच्या प्रदेशात तग धरलेल्या या वैमानिकाने आपल्याकडील संपर्क यंत्रणेच्या मदतीने वरिष्ठांना सातत्याने आपले ठिकाण कळवले. दुसरीकडे, इराणी सैन्याने या वैमानिकाला पकडण्यासाठी बक्षीस जाहीर करून संपूर्ण परिसराला वेढा घातला होता.
या मोहिमेची व्याप्ती प्रचंड मोठी होती, ज्यामध्ये शेकडो विशेष दलाचे सैनिक, लढाऊ विमाने आणि प्रगत सायबर यंत्रणेचा वापर करण्यात आला. न्यूयॉर्क टाइम्सच्या (New York Times) वृत्तानुसार, वैमानिकाचे संरक्षण करण्यासाठी अमेरिकन हवाई दलाने (US Air Force) त्या भागावर कडक पहारा ठेवला होता. जेव्हा इराणी लष्कराचे ताफे वैमानिकाच्या दिशेने येताना दिसले, तेव्हा अमेरिकन विमानांनी त्यांच्यावर जोरदार बॉम्बफेक करून शत्रूला रोखून धरले.
‘जॉली ग्रीन II’ हेलिकॉप्टरची महत्त्वपूर्ण भूमिका
या बचाव मोहिमेत अमेरिकेचे सर्वात नवीन एचएच-६०डब्ल्यू ‘जॉली ग्रीन II’ (HH-60W Jolly Green II) हे विशेष लढाऊ शोध आणि बचाव (CSAR) हेलिकॉप्टर गेमचेंजर ठरले. जुन्या पेव्ह हॉक हेलिकॉप्टरची जागा घेतलेल्या या अत्याधुनिक यंत्रणेत रात्रीच्या अंधारात आणि खराब हवामानात काम करण्याची क्षमता आहे. यामध्ये बसवलेले शक्तिशाली होइस्ट (Hoist) आणि स्वयंचलित बंदुकांमुळे गोळीबाराच्या परिस्थितीतही वैमानिकाला सुरक्षितपणे बाहेर काढणे शक्य झाले.
मोहिमेदरम्यान ए-१० वॉरथॉग (A-10 Warthog) आणि एफ-३५ (F-35) सारख्या विमानांनी हवाई सुरक्षा कवच प्रदान केले. अॅक्सिऑसच्या (Axios) मते, इराणच्या किनारपट्टीजवळील ओसाड भागात ही मोहीम रात्रीच्या वेळी अत्यंत गोपनीयतेने राबवण्यात आली. सीआयएने (CIA) स्थानिक इराणी नागरिकांच्या मदतीने ‘अपारंपरिक सहाय्यक पुनर्प्राप्ती’ तंत्राचा वापर करून वैमानिकाला लपवून ठेवण्यात आणि माहिती मिळवण्यात मोलाची भूमिका बजावली.
स्वतःचीच विमाने उडवून अमेरिकेचे माघार
बचाव मोहिमेच्या शेवटच्या टप्प्यात एक नाट्यमय वळण आले, जेव्हा दोन अमेरिकन विमाने इराणच्या दुर्गम भागात तांत्रिक बिघाडामुळे अडकली. शत्रूच्या हाती आपले तंत्रज्ञान आणि विमाने लागू नयेत, यासाठी अमेरिकन कमांडरांनी अत्यंत कठोर निर्णय घेतला. त्यांनी आपलीच नादुरुस्त विमाने बॉम्बने उडवून दिली आणि सर्व सैनिकांना नवीन विमानांमधून सुरक्षितपणे बाहेर काढले. या कारवाईत एकाही अमेरिकन सैनिकाचा बळी गेला नाही, हे विशेष.
राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी या यशानंतर आनंद व्यक्त करताना सांगितले की, “आम्ही आमच्या योद्ध्यांना कधीही वाऱ्यावर सोडत नाही.” शत्रूच्या प्रदेशात दोन दिवस अडकलेल्या दोन वेगवेगळ्या वैमानिकांची यशस्वी सुटका करणे हे अमेरिकन हवाई दलाच्या अफाट क्षमतेचे दर्शन घडवणारे आहे. या मोहिमेमुळे अमेरिका आणि इराणमधील तणाव आता एका नव्या टोकावर पोहोचला आहे.
