डोळे उघडे ठेवून झोपण्यामागे नेमकं कारण काय? जाणून व्हाल चकित

sleeping with eyes open | काही लोकांना रात्री झोपताना डोळे पूर्णपणे बंद न करण्याची सवय असते. अनेकदा समोरच्या व्यक्तीने सांगितल्याशिवाय स्वतःला या गोष्टीची जाणीवही होत नाही. वरवर अत्यंत साधी वाटणारी ही गोष्ट वैद्यकीय दृष्टिकोनातून आणि डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी खूप महत्त्वाची मानली जाते. जर तुमच्या घरात किंवा ओळखीमध्ये कोणी अशी व्यक्ती असेल जी डोळे उघडे ठेवून झोपते, तर त्यामागील शास्त्रीय कारणे आणि त्याचे दुष्परिणाम समजून घेणे गरजेचे आहे.

वैद्यकीय भाषेत या स्थितीला काय म्हणतात?

झोपेत डोळे पूर्ण किंवा अंशतः उघडे राहण्याच्या या स्थितीला वैद्यकीय परिभाषेत ‘नॉक्टर्नल लॅगोफ्थाल्मोस’ (Nocturnal Lagophthalmos) असे म्हटले जाते. ही प्रामुख्याने पापण्यांच्या स्नायूंशी किंवा चेहऱ्याच्या मज्जातंतूशी (Nerves) संबंधित असणारी एक अंतर्गत शारीरिक समस्या आहे.

डोळे उघडे ठेवून झोपण्यामागील प्रमुख कारणे

चेहऱ्याचे स्नायू कमजोर होणे: आपल्या पापण्या उघडण्याचे आणि मिटण्याचे काम चेहऱ्यावरील विशिष्ट स्नायू करत असतात. काही कारणास्तव जर हे स्नायू कमजोर झाले, तर झोपेत असताना पापण्यांवरून नियंत्रण सुटते आणि डोळे पूर्णपणे मिटले जात नाहीत.

थायरॉईड ग्रंथींचे आजार: थायरॉईडशी (Thyroid) संबंधित काही गंभीर आजारांमध्ये, विशेषतः ‘ग्रेव्ह्स डिसीज’ (Graves’ Disease) सारख्या स्थितीमध्ये डोळ्यांचे स्नायू सुजतात आणि डोळे थोडे बाहेर आल्यासारखे दिसतात. यामुळे व्यक्तीला इच्छा असूनही पापण्या पूर्ण मिटता येत नाहीत.

मज्जातंतूंचे विकार (Nerve Problems): चेहऱ्याच्या नसांना नियंत्रण देणाऱ्या मुख्य मज्जातंतूमध्ये बिघाड झाल्यास किंवा ‘बेल्स पाल्सी’ (Bell’s Palsy) सारखा तात्पुरता अर्धांगवायूचा झटका आल्यास डोळे मिटण्याची क्षमता कमी होते.

शस्त्रक्रिया किंवा जुनी दुखापत: डोळ्यांच्या आसपास किंवा पापण्यांवर झालेली एखादी प्लास्टिक सर्जरी, कॉस्मेटिक शस्त्रक्रिया अथवा भूतकाळात लागलेली गंभीर दुखापत यामुळे पापण्यांच्या नैसर्गिक रचनेत बदल होतो आणि ही समस्या उद्भवू शकते.

डोळे उघडे राहिल्याने शरीरावर आणि आरोग्यावर होणारे दुष्परिणाम

जेव्हा आपण डोळे उघडे ठेवून झोपतो, तेव्हा डोळ्यांचे बाहेरील वातावरणापासून संरक्षण होत नाही. यामुळे खालील समस्या जाणवू शकतात:

डोळे कोरडे पडणे (Dry Eyes): झोपताना पापण्या बंद झाल्यामुळे डोळ्यांमध्ये नैसर्गिक ओलसरपणा (Tears) टिकून राहतो. डोळे उघडे राहिल्यास हा ओलावा हवेमुळे सुकतो, परिणामी सकाळी उठल्यावर डोळे अत्यंत कोरडे आणि लाल झालेले दिसतात.

जळजळ आणि खाज सुटणे: डोळ्यांमधील पाण्याचा थर सुकल्यामुळे डोळ्यांची सतत जळजळ होते, टोचल्यासारखे वाटते आणि खाज सुटते.

संसर्गाचा (Infection) धोका: हवेतील धुलिकण, सूक्ष्म जंतू थेट डोळ्याच्या बाहुलीवर (Cornea) बसू शकतात. यामुळे डोळ्यांना संसर्ग होण्याचा किंवा कॉर्नियाला इजा पोहोचण्याचा मोठा धोका निर्माण होतो.

अपूर्ण झोप व थकवा: डोळे उघडे राहिल्याने प्रकाशाचा संपर्क पूर्णपणे तुटत नाही, ज्यामुळे मेंदूला डोळे पूर्ण विश्रांतीच्या अवस्थेत असल्याचे संकेत मिळत नाहीत. परिणामी, भरपूर झोप घेऊनही सकाळी उठल्यावर थकवा जाणवतो.

जर ही समस्या वारंवार उद्भवत असेल आणि सकाळी उठल्यावर डोळ्यांमध्ये त्रास होत असेल, तर याकडे अजिबात दुर्लक्ष करू नका. अशा वेळी तातडीने नेत्रतज्ज्ञांचा (Ophthalmologist) सल्ला घेणे आवश्यक आहे, जेणेकरून वेळेवर योग्य उपचार किंवा आय-ड्रॉप्सच्या मदतीने डोळ्यांचे संरक्षण करता येईल.

News Title: sleeping with eyes open Causes Nocturnal Lagophthalmos