Petrol Diesel Price | आंतरराष्ट्रीय घडामोडींचा थेट परिणाम आता देशातील इंधन बाजारावर दिसू लागला आहे. उच्च प्रतीच्या इंधनांच्या दरांनी उच्चांक गाठला असून, उच्च दर्जाचे पेट्रोल चक्क १६० रुपये प्रति लिटरच्या घरात पोहोचले आहे. या अनपेक्षित आणि मोठ्या दरवाढीमुळे वाहतूकदारांसह सर्वसामान्य नागरिकांच्या आर्थिक नियोजनावर मोठा ताण येणार हे निश्चित झाले आहे.
आयओसीएलकडून इंधन दरांत मोठी सुधारणा
इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशन (Indian Oil Corporation) म्हणजेच आयओसीएल (IOCL) या सरकारी कंपनीने आपल्या उच्च दर्जाच्या इंधनांचे भाव वाढवले आहेत. राजधानी दिल्ली (Delhi) मध्ये १०० ऑक्टेन क्षमतेच्या एक्सपी१०० पेट्रोल (XP100 Petrol) या इंधनासाठी आता ग्राहकांना १४९ रुपयांऐवजी १६० रुपये प्रति लिटर मोजावे लागतील. तसेच, ‘एक्स्ट्रा ग्रीन’ (Extra Green) या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या उच्च प्रतीच्या डिझेलच्या भावातही वाढ झाली असून, तो ९१.४९ रुपयांवरून ९२.९९ रुपये प्रति लिटरवर गेला आहे. जागतिक स्तरावरील कच्च्या तेलाचे चढे दर आणि भारतीय रुपयाच्या मूल्यात होणारे बदल यामुळे हा निर्णय घेण्यात आला आहे. भारत पेट्रोलियम (Bharat Petroleum) किंवा बीपीसीएल (BPCL) आणि हिंदुस्थान पेट्रोलियम (Hindustan Petroleum) म्हणजेच एचपीसीएल (HPCL) या इतर कंपन्यांनीही आपले दर सुधारले असून, ते आयओसीएलच्या तुलनेत काही पैशांनी कमी-जास्त असू शकतात.
या नव्या इंधन दरवाढीचा सर्वाधिक फटका लॉजिस्टिक, कृषी आणि सर्वसाधारण वाहतूक क्षेत्राला बसणार आहे. सर्वसामान्य डिझेलपेक्षा हे प्रीमियम डिझेल वाहनांच्या इंजिनची कार्यक्षमता वाढवते आणि उत्तम मायलेज देते, त्यामुळे अनेक ग्राहक आपल्या गाड्यांची स्थिती चांगली राखण्यासाठी याचा वापर करतात. परंतु, आता खिसा अधिक हलका करावा लागणार असल्याने या इंधनाचा वापर कमी होण्याची शक्यता आहे. आयओसीएलचे एक्सपी१०० हे पेट्रोल सामान्य पेट्रोलच्या तुलनेत खूपच महागडे असून, ते प्रामुख्याने महागड्या स्पोर्ट्स बाईक्स आणि अतिशय वेगवान लक्झरी गाड्यांसाठी तयार करण्यात आलेले एक खास इंधन आहे.
आंतरराष्ट्रीय तणावाचा देशांतर्गत बाजारावर परिणाम
याआधी २० मार्चलाही उच्च प्रतीच्या पेट्रोलमध्ये प्रति लिटर २ रुपयांची वाढ होऊन ते २.३० रुपयांपर्यंत पोहोचले होते. मध्य पूर्वेतील (Middle East) अशांतता आणि कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती हे यामागील प्रमुख कारण होते. या संपूर्ण काळात नियमित पेट्रोलचे भाव मात्र स्थिर राहिले आहेत. इस्रायल (Israel) आणि इराण (Iran) यांच्यात सुरू असलेल्या युद्धामुळे ऊर्जा पुरवठ्याच्या बाबतीत जगभरात चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे, कारण हा भाग जागतिक इंधन पुरवठ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. मध्यपूर्वेतील हा संघर्ष उफाळून आल्यापासून इंधन दरात झालेली ही दुसरी मोठी वाढ आहे.
भारतासारख्या देशाला आपल्या एकूण कच्च्या तेलाच्या गरजेपैकी जवळपास ९० टक्के तेल इतर देशांकडून आयात करावे लागते. त्यामुळे जागतिक स्तरावर घडणाऱ्या अशा युद्धजन्य परिस्थितीचा थेट आणि त्वरित परिणाम आपल्या अर्थव्यवस्थेवर होतो. तूर्तास, इंधन कंपन्यांनी सर्वसामान्यांचे नियमित पेट्रोल आणि डिझेलचे दर जैसे थे ठेवले असले तरी, प्रीमियम इंधनाच्या किमतीतील ही उसळी आंतरराष्ट्रीय बाजारातील वाढता दबाव स्पष्ट करते. इंधन क्षेत्रातील जाणकारांच्या मते, जर मध्य पूर्वेतील हा तणाव असाच राहिला आणि कच्च्या तेलाचे दर चढेच राहिले, तर येणाऱ्या काळात देशातील सर्वच प्रकारच्या इंधनांच्या किमती बदलण्याची दाट शक्यता आहे.
