Pan Masala Ban | सार्वजनिक आरोग्याच्या दृष्टीने कर्नाटक (Karnataka) सरकारने तंबाखू आणि निकोटीनयुक्त पदार्थांविरोधात कठोर पाऊल उचलले आहे. गुटखा, पान मसाला तसेच तंबाखू किंवा निकोटीन असलेल्या इतर प्रतिबंधित उत्पादनांवर राज्यभरात एक वर्षासाठी निर्बंध लागू करण्यात आले आहेत. 10 ऑगस्ट 2026 रोजी जारी झालेल्या अधिसूचनेनंतर ही कारवाई सुरू झाली असून उत्पादनापासून विक्रीपर्यंतच्या विविध टप्प्यांवर बंदी राहणार आहे.
उत्पादनापासून विक्रीपर्यंत कठोर निर्बंध :
कर्नाटक सरकारच्या आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण विभागाअंतर्गत येणाऱ्या अन्न सुरक्षा आणि औषध प्रशासन विभागाने 10 ऑगस्ट 2026 रोजी याबाबत अधिकृत शासकीय अधिसूचना प्रसिद्ध केली. अधिसूचनेच्या तारखेपासून पुढील 12 महिने म्हणजेच संपूर्ण एक वर्ष हा निर्णय राज्यभर लागू राहणार आहे. या कालावधीत तंबाखू आणि किंवा निकोटीन असलेल्या गुटखा, पान मसाला आणि अन्य प्रतिबंधित पदार्थांचे उत्पादन, साठवण, वाहतूक, वितरण तसेच विक्री करण्यास मनाई करण्यात आली आहे.
या निर्णयाची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासाठी प्रशासनाने विशेष तपासणी मोहीमही हाती घेतली आहे. अन्न सुरक्षा अधिकाऱ्यांच्या नेतृत्वाखाली पथके तयार करण्यात आली असून बाजारपेठांमध्ये प्रतिबंधित उत्पादनांची विक्री किंवा वितरण सुरू आहे का, याची तपासणी केली जाणार आहे. नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कायद्यानुसार कारवाई केली जाईल. अन्न सुरक्षा आणि मानके अधिनियम, 2006 मधील कलम 30(2)(अ) तसेच अन्न सुरक्षा आणि मानके विनियम, 2011 मधील नियम 2.3.4 अंतर्गत मिळालेल्या अधिकारांचा वापर करून विभागाने हा आदेश काढला आहे.
Pan Masala Ban | नियमांचा आवाका आणि जनतेला आवाहन :
या बंदीचा आवाका केवळ बाजारात नेहमीच्या नावाने उपलब्ध असलेल्या गुटखा किंवा पान मसाल्यापुरता मर्यादित नाही. एखादे उत्पादन स्वतंत्रपणे विकले जात असले, तरी त्याच्या अंतिम स्वरूपात तंबाखू किंवा निकोटीनचा समावेश असल्यास तेही या निर्बंधांच्या कक्षेत येणार आहे. उत्पादनाचे नाव कोणते आहे, यापेक्षा त्यामध्ये तंबाखू किंवा निकोटीन आहे का, याला या आदेशात महत्त्व देण्यात आले आहे. पॅकबंद किंवा विनापॅक विक्री होणाऱ्या अशा सर्व उत्पादनांवर ही कारवाई लागू असेल.
तसेच ग्राहकाला नंतर सहजपणे एकत्र करता येईल अशा स्वरूपात स्वतंत्र पॅकेट किंवा पॅकिंगमध्ये विकल्या जाणाऱ्या उत्पादनांनाही या नियमातून सूट मिळणार नाही. लहान पिशव्या, पाऊच, पॅकेज किंवा कंटेनरमध्ये कोणत्याही नावाने विकल्या जाणाऱ्या तंबाखू आणि निकोटीनयुक्त गुटखा व पान मसाल्याचा विशेष उल्लेख अधिसूचनेत करण्यात आला आहे.
तसेच प्रतिबंधित पदार्थांचे उत्पादन, विक्री किंवा वितरण कुठे सुरू असल्याची माहिती नागरिकांना मिळाल्यास ती संबंधित अधिकाऱ्यांपर्यंत पोहोचवण्याचे आवाहन अन्न सुरक्षा आणि औषध प्रशासन विभागाने केले आहे. तंबाखूच्या व्यसनावर नियंत्रण आणून आरोग्यदायी आणि व्यसनमुक्त कर्नाटक घडवणे, हा या निर्णयामागील मुख्य उद्देश असल्याचे सरकारने स्पष्ट केले आहे.
