Sleep Deprivation | आजच्या धावपळीच्या जीवनात कामाचा व्याप, अभ्यासाचा ताण आणि रात्री उशिरापर्यंत मोबाईल वापरण्याची सवय यामुळे अनेकांच्या झोपेवर परिणाम होत आहे. काही जण दररोज केवळ ५ ते ६ तास झोप घेऊन त्याकडे दुर्लक्ष करतात. मात्र, सतत अपुरी झोप घेतल्याने रक्तदाब, हृदयाचे आरोग्य आणि शरीरातील चयापचय प्रक्रियेवर विपरीत परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे झोपेचे योग्य नियोजन करणे महत्त्वाचे आहे.
दररोज किती तास झोपणे आवश्यक आहे? :
अमेरिकन हार्ट असोसिएशनच्या माहितीनुसार, पुरेशी आणि शांत झोप हृदयाच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाची असते. प्रौढ व्यक्तींनी दररोज रात्री किमान सात तास झोप घेण्याचा प्रयत्न करावा. एखाद्या दिवशी कामामुळे झोप कमी झाली, तर त्यापेक्षा रोजच कमी वेळ झोपण्याची सवय आरोग्यासाठी त्रासदायक ठरू शकते. त्यामुळे झोपेच्या वेळेकडे दुर्लक्ष न करता नियमित दिनक्रम पाळणे आवश्यक आहे.
झोपेचे महत्त्व ठरवताना केवळ किती तास झोप घेतली, एवढाच विचार पुरेसा नसतो. झोप सलग लागते का, रात्री वारंवार जाग येते का आणि सकाळी उठल्यानंतर शरीराला ताजेतवाने वाटते का, या बाबीही लक्षात घेणे गरजेचे आहे. रात्री सात ते आठ तास अंथरुणावर असूनही थकवा जाणवत असेल, तर झोपेच्या गुणवत्तेकडे लक्ष देण्याची आवश्यकता आहे. झोप लागण्यासाठी बराच वेळ लागणे, रात्री अनेकदा जाग येणे किंवा सकाळी आळस जाणवणे ही अपुऱ्या अथवा अस्वस्थ झोपेची संभाव्य लक्षणे आहेत.
Sleep Deprivation | अपुऱ्या झोपेचा रक्तदाब आणि हृदयावर परिणाम :
व्यक्ती गाढ झोपेत असताना शरीरातील रक्तदाब नैसर्गिकरीत्या कमी होतो. या प्रक्रियेमुळे हृदय आणि रक्तवाहिन्यांना काही काळ विश्रांती मिळते. मात्र, पुरेशी झोप न मिळाल्यास किंवा रात्री वारंवार झोपमोड होत असल्यास रक्तदाबात होणारी नैसर्गिक घट व्यवस्थित होऊ शकत नाही. अशी परिस्थिती दीर्घकाळ कायम राहिल्यास उच्च रक्तदाबाचा त्रास होण्याची शक्यता वाढते. उच्च रक्तदाबामुळे हृदयावर ताण येतो आणि कालांतराने हृदयविकाराचा झटका तसेच स्ट्रोकचा धोका वाढू शकतो.
रात्री मोठ्याने घोरणे किंवा झोपेत श्वास अडकल्यासारखे होऊन अचानक जाग येणे, ही लक्षणेही दुर्लक्षित करू नयेत. ही लक्षणे स्लीप अॅप्निया (Sleep Apnea) या झोपेशी संबंधित विकाराची असू शकतात. या स्थितीत झोपेदरम्यान श्वासनलिका वारंवार बंद झाल्याने शरीराला मिळणाऱ्या ऑक्सिजनचा पुरवठा कमी होतो. त्यामुळे उच्च रक्तदाबासह हृदयविकार आणि स्ट्रोकचा धोका वाढू शकतो. अशी लक्षणे सातत्याने जाणवत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.









