Iran US Conflict | अमेरिका आणि इराणमधील संघर्ष आता टोकाच्या वळणावर पोहोचला असून अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांनी इराणला ४८ तासांचा अल्टिमेटम दिला आहे. यापूर्वी सामोपचाराने प्रश्न सुटण्याची चिन्हे दिसत असताना, ट्रम्प यांच्या ताज्या विधानामुळे दोन्ही देशांमधील युद्धाचे ढग अधिक गडद झाले आहेत. ६ एप्रिलपर्यंत इराणने योग्य पावले न उचलल्यास भीषण परिणामांना सामोरे जावे लागेल, असे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
होर्मुझची सामुद्रधुनी आणि लष्करी कारवाईचा इशारा
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी आपल्या ‘ट्रुथआउट’ (Truthout) या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरून इराणला कडक शब्दांत सुनावले आहे. “आम्ही युद्ध पुकारले असून हा कोणताही विनोद नाही,” असे म्हणत त्यांनी इराणला होर्मुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) खुली करण्यासाठी शेवटची संधी दिली आहे. जर विहित मुदतीत या सागरी मार्गावरील अडथळे दूर झाले नाहीत, तर अमेरिका इराणमधील तेल आणि वायू प्रकल्पांवर मोठा हल्ला करून विध्वंस घडवून आणेल, अशी धमकी त्यांनी दिली आहे.
या संघर्षात दोन्ही देश सध्या माघार घेण्यास तयार नसून युद्धविरामाच्या अटींवर त्यांचे एकमत होताना दिसत नाही. ट्रम्प यांनी यापूर्वी म्हटले होते की अमेरिका या मार्गावरून तेल आयात करत नाही, त्यामुळे गरज असलेल्या देशांनी तो मार्ग मोकळा करावा. मात्र, आता त्यांनी आपली भूमिका बदलली असून इराणला ४८ तासांत तोडगा काढण्याचे आदेश दिले आहेत. यामुळे जागतिक राजकारणात खळबळ उडाली असून युद्धाची टांगती तलवार कायम आहे.
राजनैतिक पेच आणि १५ कलमी प्रस्ताव
अमेरिकेने इराणसमोर या वादावर पडदा टाकण्यासाठी एक १५ कलमी प्रस्ताव (15-point proposal) ठेवला होता. यामध्ये अणु करारासंदर्भात चर्चा करण्यासाठी इराणला १० दिवसांचा अवधी देण्यात आला होता, ज्याची मुदत ६ एप्रिल रोजी संपत आहे. मात्र, इराणने या वाटाघाटींना केराची टोपली दाखवत अमेरिकेलाच उलट इशारा दिला आहे. इराणच्या या आडमुठ्या धोरणामुळे अमेरिकेचा संयम सुटत चालल्याचे ट्रम्प यांच्या आक्रमक पवित्र्यावरून दिसून येते.
होर्मुझची सामुद्रधुनी हा जागतिक तेल पुरवठ्याचा मुख्य स्त्रोत असल्याने, येथील तणावाचा थेट परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवर होणार आहे. ट्रम्प यांच्या मते, अमेरिका हा मार्ग बळाचा वापर करून क्षणार्धात सुरू करू शकते, पण इराणने स्वतःहून तो मार्ग खुला करावा अशी त्यांची इच्छा आहे. ६ एप्रिलची ही मुदत उलटल्यानंतर अमेरिका नेमकी कोणती पावले उचलते, याकडे आता संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
