Iran Trump Conflict | अमेरिका (America) आणि इस्रायलसोबत (Israel) सुरू असलेल्या भयंकर संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर इराणने (Iran) एक अत्यंत मोठी आणि खळबळजनक खेळी केली आहे. जागतिक व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या जाणाऱ्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून (Strait of Hormuz) प्रवास करणाऱ्या ठराविक जहाजांकडून आता कोट्यवधी रुपयांचा टोल वसूल करण्यास सुरुवात झाली आहे. युद्धखर्च भागवण्यासाठी उचललेले हे पाऊल जागतिक राजकारणात मोठे वादळ निर्माण करत आहे.
जहाजांवर 2 दशलक्ष डॉलर्सचा कर
या नव्या नियमानुसार, आंतरराष्ट्रीय जलमार्गाचा वापर करणाऱ्या काही निवडक व्यापारी नौकांकडून आता तब्बल 2 दशलक्ष डॉलर्स म्हणजेच सुमारे 184 कोटी रुपयांचे संक्रमण शुल्क आकारले जात आहे. ही महत्त्वपूर्ण माहिती इराणच्या संसदेतील राष्ट्रीय सुरक्षा समितीचे प्रमुख सदस्य अलाएद्दीन बोरुजेर्दी (Alaeddin Boroujerdi) यांनी एका मुलाखतीत उघड केली. ‘इराण इंटरनॅशनल’ (Iran International) या वृत्तसंस्थेने दिलेल्या अहवालानुसार, बोरुजेर्दी यांनी देशाच्या अधिकृत ‘इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ इराण ब्रॉडकास्टिंग’ (IRIB) वाहिनीशी संवाद साधताना या नव्या कराच्या तात्काळ अंमलबजावणीला दुजोरा दिला आहे.
दशकांनंतर या जलमार्गावर प्रस्थापित झालेल्या नव्या ‘सार्वभौम सत्तेचे’ हे एक मोठे प्रतीक असल्याचे बोरुजेर्दी यांनी स्पष्ट केले. त्यांच्या मते, अशा प्रकारचा कर लादणे हे थेट इराणच्या वाढत्या ताकदीचे आणि वर्चस्वाचे दर्शन घडवते. युद्ध लढण्यासाठी प्रचंड आर्थिक रसद लागते, त्यामुळे या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या नौकांकडून हा कर वसूल करणे अगदी स्वाभाविक असल्याचे ते म्हणाले. या कृतीतून इस्लामिक प्रजासत्ताकाने जगासमोर आपली मजबूत बाजू आणि शक्तीचे उघड प्रदर्शन केल्याचा दावा या खासदाराने केला आहे.
ट्रम्प यांचा इशारा आणि इराणचे आक्रमक प्रत्युत्तर
गेल्याच आठवड्यात अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांनी ४८ तासांची कडक मुदत देत ही सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्याचा अल्टिमेटम दिला होता. तसे न केल्यास इराणच्या सर्वात मोठ्या वीज प्रकल्पांपासून सुरुवात करून सर्व ऊर्जा केंद्रे उद्ध्वस्त करण्याची थेट धमकी ट्रम्प यांनी दिली होती. यावर पलटवार करताना इराणच्या लष्करी कमांडने आणि खासदारांनी स्पष्ट केले की, इस्रायलची ऊर्जा व्यवस्था त्यांच्या टप्प्यात असून ती अवघ्या एका दिवसात बेचिराख केली जाऊ शकते. जर अमेरिकेने हल्ला केला, तर हा मार्ग कायमचा बंद करून इस्रायलच्या वीज, माहिती तंत्रज्ञान आणि ऊर्जा क्षेत्रासह आखाती देशांमधील अमेरिकन हितसंबंध असलेल्या सर्व कंपन्या आणि लष्करी तळांना लक्ष्य केले जाईल, असा भयंकर इशारा तेहरानने (Tehran) दिला आहे.
राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियन (Masoud Pezeshkian) यांनीही ‘एक्स’ (X) या समाजमाध्यमावर आपली रोखठोक भूमिका मांडली. इराणला जगाच्या नकाशावरून नष्ट करण्याचे स्वप्न पाहणे हा केवळ एक भ्रम असून, कोणत्याही धमक्यांमुळे देशाची एकजूट अधिक भक्कम होईल, असे त्यांनी सुनावले. त्यांच्या मते, ज्यांनी देशाच्या सार्वभौमत्वाचे उल्लंघन केले आहे अशा शत्रूंना वगळता हा मार्ग सर्वांसाठी खुला आहे. सध्या जगातील एकूण तेल पुरवठ्यापैकी सुमारे वीस टक्के वाहतूक याच पर्शियन आखाताला (Persian Gulf) जोडणाऱ्या मार्गावरून होते. मात्र, सततच्या हल्ल्यांच्या धोक्यामुळे बहुतांश तेलवाहू जहाजांची ये-जा सध्या पूर्णपणे ठप्प झाली असून, शत्रू राष्ट्रांसाठी हा मार्ग इराणने आधीच प्रभावीपणे बंद करून टाकला आहे.
