Industrial Diesel | प्रीमियम इंधनापाठोपाठ आता कारखाने आणि प्रकल्पांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या इंधनाच्या किमतीत मोठी झेप पाहायला मिळाली आहे. इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशनने (IOC) आपल्या औद्योगिक डिझेलच्या दरांमध्ये लक्षणीय वाढ करून ते तब्बल 109 रुपयांच्या पुढे नेले आहे. या निर्णयामुळे थेट सर्वसामान्यांच्या खिशाला झळ बसत नसली, तरी वाहतूक आणि उत्पादन खर्च वाढल्याने भविष्यात महागाईचा भडका उडण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.
तेल विपणन कंपन्यांनी काहीच दिवसांपूर्वी उच्च-ऑक्टेन (High-Octane) आणि ब्रँडेड पेट्रोलच्या (Branded Petrol) किमतींमध्ये प्रति लिटरमागे साधारण दोन रुपयांची वाढ केली होती. याच पावलावर पाऊल ठेवत आता आयओसीने औद्योगिक वापराच्या डिझेलचा दर 87.67 रुपयांवरून थेट 109.59 रुपये प्रति लिटर एवढा वाढवला आहे. हे विशेष इंधन सर्वसाधारण इंधन पंपांवर उपलब्ध नसते. प्रामुख्याने खाणकाम करणाऱ्या कंपन्या (Mining Companies), वीज निर्मिती प्रकल्प (Power Plants), मोठी बांधकामे, कारखाने आणि महाकाय जनरेटर चालवण्यासाठी थेट याची खरेदी केली जाते.
किमतींमधील या प्रचंड उडीमुळे संपूर्ण देशातील लॉजिस्टिक्स (Logistics) आणि औद्योगिक क्षेत्राच्या (Industrial Sector) खर्चात मोठी वाढ होणार आहे. सध्या बाजारपेठेतील तज्ज्ञांचे लक्ष आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील कच्च्या तेलाच्या किमती आणि इंधन कंपन्यांच्या पुढील धोरणांवर केंद्रित झाले आहे. जागतिक ऊर्जा बाजारात सध्या मोठी अस्थिरता असून, मध्य-पूर्वेतील (Middle East) युद्धाच्या भडक्यामुळे पुरवठा साखळीवर प्रचंड ताण आला आहे. याच कारणास्तव तेल कंपन्यांच्या उत्पादन आणि खरेदी खर्चात वाढ झाल्याने त्यांना काही विशिष्ट श्रेणीतील इंधनांचे दर नव्याने निश्चित करावे लागले आहेत.
सर्वसामान्यांवर महागाईची टांगती तलवार
किरकोळ ग्राहकांसाठी एक जमेची बाजू म्हणजे, दैनंदिन वापराच्या साध्या पेट्रोल (Petrol) आणि डिझेलच्या (Diesel) किमती सध्यातरी स्थिर ठेवण्यात आल्या आहेत, ज्यामुळे वाहनचालकांना थोडा दिलासा मिळाला आहे. असे असले तरी, अर्थतज्ज्ञांनी एक वेगळाच धोका वर्तवला आहे. कारखान्यांचा उत्पादन खर्च आणि मालाची वाहतूक महागल्यामुळे, बाजारात येणाऱ्या अंतिम वस्तू आणि सेवांच्या किमतीत आपोआपच वाढ होईल. परिणामी, औद्योगिक इंधनाची ही दरवाढ अप्रत्यक्षपणे सामान्य नागरिकांच्या माथी महागाईचा मोठा भार टाकणार आहे.
भारत (India) आपल्या देशांतर्गत ऊर्जेची गरज भागवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर आयात करतो. त्यामुळे जागतिक स्तरावर घडणाऱ्या कोणत्याही आर्थिक किंवा राजकीय घडामोडींचा आणि किमतीतील चढ-उतारांचा थेट फटका देशातील इंधन दरांना बसतो. सध्या सर्वसामान्य पंपांवरील दर स्थिर ठेवून नागरिकांना दिलासा देण्याचा प्रयत्न झाला असला तरी, जागतिक ऊर्जा क्षेत्रातील ही अनिश्चितता आणि तणावपूर्ण परिस्थिती पाहता आगामी काळात इंधनाचे दर आणखी भडकण्याची शक्यता अजिबात नाकारता येत नाही.
