India Russia Oil Deal | मध्य पूर्वेत सुरू असलेल्या संघर्षामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण झाली आहे. या पार्श्वभूमीवर भारताने एक महत्त्वपूर्ण रणनीतिक निर्णय घेण्याची तयारी सुरू केली आहे. इंधन पुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी भारत रशियासोबत ऊर्जा क्षेत्रातील सहकार्य वाढवण्याच्या दिशेने पावले उचलत असल्याची माहिती समोर आली आहे. या घडामोडीमुळे अमेरिकेवर अप्रत्यक्ष दबाव निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
मध्य पूर्वेतील युद्धामुळे इंधन संकट :
मध्य पूर्वेत सुरू असलेल्या संघर्षामुळे जागतिक स्तरावर ऊर्जा पुरवठा साखळीवर परिणाम झाला आहे. इराण (Iran) ने होर्मूज सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) बंद केल्यामुळे जगभरात इंधन पुरवठ्यावर ताण निर्माण झाला आहे. या मार्गातून मोठ्या प्रमाणात कच्चे तेल वाहतूक होत असल्याने त्याच्या बंदीचा थेट परिणाम अनेक देशांवर झाला आहे. परिणामी अनेक देशांमध्ये पेट्रोल आणि डिझेलच्या किंमती झपाट्याने वाढू लागल्या असून गॅस टंचाईची परिस्थितीही निर्माण झाली आहे.
या परिस्थितीचा परिणाम भारतावरही जाणवत आहे. देशातील अनेक भागांत व्यावसायिक गॅसचा पुरवठा कमी झाल्याची तक्रार समोर येत आहे. विशेषतः हॉटेल आणि खानावळ व्यवसाय करणाऱ्या व्यापाऱ्यांना गॅसची कमतरता भासत असल्याने त्यांचे व्यवसाय अडचणीत आले आहेत. काही ठिकाणी गॅस मिळत नसल्यामुळे हॉटेल्स तात्पुरती बंद ठेवण्याची वेळ आली आहे. संभाव्य इंधन तुटवडा टाळण्यासाठी आणि देशातील पुरवठा स्थिर ठेवण्यासाठी भारताने पर्यायी स्रोतांकडे लक्ष देण्यास सुरुवात केली आहे.
India Russia Oil Deal | रशियासोबत ऊर्जा कराराची चर्चा :
काही दिवसांपूर्वी भारत आणि अमेरिका (United States) यांच्यात व्यापारासंबंधी एक महत्त्वाचा करार झाला होता. त्या करारानंतर भारताने रशिया (Russia) कडून कच्च्या तेलाच्या आयातीत काही प्रमाणात कपात केली होती. मात्र सध्याच्या युद्धजन्य परिस्थितीमुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात मोठे बदल घडू लागले आहेत. त्यामुळे भारत पुन्हा एकदा रशियाकडून कच्च्या तेलाची आयात वाढवण्याच्या दिशेने विचार करत असल्याची माहिती समोर आली आहे.
आंतरराष्ट्रीय अहवालानुसार भारत आणि रशिया यांच्यात द्रवीकृत नैसर्गिक वायू म्हणजेच एलएनजी (Liquefied Natural Gas) पुरवठ्याबाबत मोठ्या करारासाठी चर्चा सुरू आहे. रशिया-युक्रेन युद्धानंतर प्रथमच अशा स्वरूपाच्या कराराबाबत दोन्ही देशांमध्ये गंभीर चर्चा होत असल्याचे सांगितले जात आहे. या प्रस्तावाबाबत भारताने अमेरिकेलाही माहिती दिली असल्याचे वृत्त आहे. ऊर्जा सुरक्षेच्या दृष्टीने भारत 2026 च्या अखेरीपर्यंत आपल्या एकूण गरजेपैकी सुमारे 40 टक्के कच्चे तेल रशियाकडून आयात करण्याचा विचार करत आहे. (India Russia Oil Deal)
जर हा निर्णय प्रत्यक्षात आला, तर जागतिक ऊर्जा राजकारणात मोठे बदल घडू शकतात. रशिया-युक्रेन युद्धानंतर अमेरिकेने रशियावर अनेक आर्थिक निर्बंध लागू केले होते. मात्र जागतिक ऊर्जा पुरवठा खंडित होऊ नये यासाठी काही देशांना रशियाकडून तेल खरेदी करण्यास सवलत देण्यात आली आहे. अशा परिस्थितीत भारताने ऊर्जा सुरक्षेला प्राधान्य देत रशियासोबत सहकार्य वाढवण्याची भूमिका घेतल्याचे दिसत आहे.
