Blood Sugar Control | निरोगी आयुष्यासाठी दिवसाची सुरुवात योग्य पद्धतीने होणे अत्यंत आवश्यक असते. मात्र, धावपळीच्या जीवनशैलीत आपण कळत-नकळत अशा काही सवयी लावून घेतो, ज्याचा थेट परिणाम आपल्या रक्तातील शर्करेच्या (Blood Sugar) पातळीवर होतो. सकाळी उठल्यानंतर शरीरातील ग्लुकोजचे (Glucose) संतुलन राखण्यासाठी कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात आणि कोणत्या सवयी बदलाव्यात, याची माहिती असणे आरोग्याच्या दृष्टीने हिताचे ठरते.
सकाळची पेये आणि न्याहारीतील चुका
अनेकजण आरोग्यदायी समजून सकाळी उठल्याबरोबर फळांचा रस किंवा स्मूदी (Smoothie) घेतात. मात्र, रिकाम्या पोटी अशा पेयांचे सेवन केल्यास त्यातील फायबरच्या (Fiber) अभावामुळे साखर रक्तप्रवाहात वेगाने मिसळते आणि साखरेची पातळी अचानक वाढते. यानंतर ही पातळी झपाट्याने खाली आल्याने पुन्हा भूक लागण्याची शक्यता वाढते. तसेच, केवळ ब्लॅक कॉफी (Black Coffee) पिऊन न्याहारी टाळणे देखील शरीरासाठी घातक ठरू शकते.
कॅफीनमुळे शरीरातील कॉर्टिसोल (Cortisol) संप्रेरकाची पातळी वाढते, ज्यामुळे यकृत अधिक प्रमाणात ग्लुकोज तयार करू लागते. याचा परिणाम शरीरातील इन्सुलिनच्या (Insulin) कार्यक्षमतेवर होतो. याव्यतिरिक्त, सकाळी सकाळी बिस्किटे किंवा पांढरा ब्रेड यांसारखे प्रक्रिया केलेले पदार्थ (Refined Carbs) खाल्ल्याने ते लवकर पचतात आणि रक्तातील साखरेमध्ये मोठे चढ-उतार निर्माण करतात, ज्यामुळे भविष्यात इन्सुलिन रेझिस्टन्सचा धोका संभवतो.
व्यायाम आणि उपवासाच्या चुकीच्या पद्धती
वजन कमी करण्यासाठी बरेच लोक रिकाम्या पोटी अतिशय जड किंवा उच्च-तीव्रतेचा व्यायाम (High-Intensity Workout) करतात. मात्र, शरीरात पुरेशी ऊर्जा नसताना असा व्यायाम केल्यास ॲड्रेनालाईन (Adrenaline) आणि कॉर्टिसोल वाढते. अशा वेळी शरीर ऊर्जेसाठी स्नायूंचे विघटन करून ग्लुकोज मिळवण्याचा प्रयत्न करते, परिणामी रक्तातील साखरेचे संतुलन बिघडते. ही पद्धत प्रत्येकाच्या प्रकृतीला मानवेलच असे नाही.
आजकल इंटरमिटेंट फास्टिंग (Intermittent Fasting) किंवा दीर्घकाळ उपाशी राहण्याची पद्धत लोकप्रिय होत आहे, परंतु शरीराच्या गरजा न ओळखता केलेले उपवास त्रासदायक ठरू शकतात. विशेषतः झोप पूर्ण न होणे किंवा मानसिक ताण असताना बराच वेळ काहीही न खाल्ल्याने रक्तातील साखरेची पातळी अस्थिर होते. त्यामुळे आपल्या चयापचय (Metabolism) क्रियेवर ताण येणार नाही, याची काळजी घेत योग्य वेळी पौष्टिक आहार घेणे गरजेचे आहे.
