भारतातील एकमेव मंदिर जिथे हनुमानाची होते ‘उलटी’ पूजा; काय आहे मंदिराचे रहस्य?

Hanuman Jayanti | भारतभरात पवनपुत्र हनुमानाची (Hanuman) अनेक भव्य मंदिरे आहेत, मात्र मध्य प्रदेश (Madhya Pradesh) राज्यातील इंदूर (Indore) शहरापासून साधारण ३० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या सांवर (Sanwer) येथील मंदिर अत्यंत निराळे आहे. या पवित्र स्थानी बजरंगबलीची मूर्ती चक्क उलटी असून त्यांचे शीर जमिनीकडे आणि पाय वरच्या बाजूला आहेत. या वैशिष्ट्यपूर्ण रचनेमुळे हे मंदिर जगभरात ‘उलटा हनुमान धाम’ (Ulta Hanuman Dham) म्हणून ओळखले जाते.

पौराणिक कथा आणि मूर्तीचे आगळेवेगळे स्वरूप

या मंदिरातील हनुमानाचे रूप हे त्यांच्या पाताळ (Patal) प्रवासाशी संबंधित असल्याचे मानले जाते. पौराणिक संदर्भांनुसार, जेव्हा दुष्ट अहिरवणाने (Ahiravan) प्रभू राम (Rama) आणि लक्ष्मण (Lakshmana) यांना पाताळलोकात बंदी बनवले होते, तेव्हा त्यांना सोडवण्यासाठी महाबळी हनुमानाने विशेष रणनीती आखली होती. याच मोहिमेसाठी त्यांनी पाताळात प्रवेश करताना आपले रूप पालटले आणि डोके खाली करून ते तिथे पोहोचले होते.

अहिरवणाचा संहार करून प्रभू रामचंद्र आणि त्यांच्या धाकट्या भावाला सुखरूप बाहेर आणल्याच्या विजयाचे प्रतीक म्हणून येथे ही मूर्ती स्थापित आहे. सांवरमधील या प्राचीन मंदिरात हनुमानजींचे डोके आकाशाऐवजी पृथ्वीच्या दिशेला असणे, हे त्यांच्या त्या पराक्रमाची आणि निष्ठेची साक्ष देते. भक्तांच्या मते, याच अवस्थेत त्यांनी पाताळावर विजय मिळवला होता, म्हणूनच या विशिष्ट रूपाची पूजा करण्याची मोठी परंपरा येथे वर्षानुवर्षे चालत आली आहे.

भक्तांच्या श्रद्धा आणि धार्मिक फलश्रुति

या मंदिराबाबत भाविकांच्या मनात अत्यंत दृढ विश्वास असून येथे दर्शनाला येणाऱ्या संकटात सापडलेल्या लोकांची दुःखे दूर होतात, अशी ख्याती आहे. धार्मिक समजुतीनुसार, जर एखाद्या व्यक्तीने सलग तीन मंगळवार (Tuesday) या ठिकाणी येथे येऊन बजरंगबलीची मनोभावे सेवा केली आणि दर्शन घेतले, तर तिच्या मनातील सर्व इच्छा पूर्ण होतात. हे देवस्थान आध्यात्मिकदृष्ट्या अत्यंत शक्तिशाली मानले जाते.

तसेच, कुंडलीतील शनी (Shani) आणि मंगळ (Mangal) या ग्रहांच्या नकारात्मक प्रभावांपासून सुटका मिळवण्यासाठी हे मंदिर एक प्रभावी स्थान असल्याचे सांगितले जाते. येथे दर्शनासाठी येणारे भक्त हनुमानाला श्रद्धेने सिंदूरी चोला (Sindoor Chola) अर्पण करतात. हा शेंदूर शुभ शकुन मानला जातो आणि अनेक जण तो आपल्यासोबत घरी घेऊन जातात. हनुमान जयंती (Hanuman Jayanti) सारख्या मोठ्या उत्सवांच्या वेळी येथे भक्तांची मोठी मांदियाळी पाहायला मिळते, कारण या देवस्थानाचे महात्म्य केवळ स्थानिक नसून जागतिक स्तरावर पसरलेले आहे.

News Title: Hanuman Jayanti Ulte Hanuman Temple Indore Sanwer Hanuman Dham