Climate Change Pandemics | हवामान बदलाचे गंभीर परिणाम भविष्यात नवीन आणि अज्ञात साथीच्या रोगांना जन्म देऊ शकतात, असा स्पष्ट इशारा राष्ट्रीय विषाणू विज्ञान संस्थेसह (NIV) पुणे येथील तज्ञांनी दिला आहे. जागतिक तापमानवाढीमुळे वेगाने वितळणाऱ्या बर्फाखाली हजारो वर्षे सुप्तावस्थेत असलेले जिवाणू आणि विषाणू पुन्हा सक्रीय होऊन मानवी आरोग्यासाठी एक मोठा आणि अनपेक्षित धोका निर्माण करू शकतात.
अज्ञात विषाणूंचा धोका
राष्ट्रीय विषाणू विज्ञान संस्थेच्या (NIV) संचालक डॉ. निवेदिता गुप्ता (Dr. Nivedita Gupta) यांनी जागतिक स्तरावर अस्तित्वात असलेल्या असंख्य ज्ञात आणि अज्ञात जिवाणू व विषाणूंकडे लक्ष वेधले आहे. यातील अनेक सूक्ष्मजंतू हजारो वर्षांपासून पृथ्वीच्या ध्रुवीय प्रदेशातील बर्फाच्या जाड थराखाली किंवा हिमनगांमध्ये गोठलेल्या स्थितीत आहेत. मात्र, सध्याच्या जागतिक तापमानवाढीमुळे हे बर्फ अभूतपूर्व वेगाने वितळत असल्याने, हे प्राचीन आणि अज्ञात सूक्ष्मजंतू वातावरणात मुक्त होत आहेत.
या प्राचीन सूक्ष्मजंतूंचा धोका अत्यंत गंभीर आहे, असे मत संसर्गजन्य रोग तज्ज्ञ डॉ. कुमार कोळस (Dr. Kumar Kolas) यांनी मांडले आहे (जनरल फिजिशिअन्स असोसिएशन – General Physicians Association तर्फे आयोजित कार्यक्रम). याचे मुख्य कारण म्हणजे, आधुनिक युगातील मानव, प्राणी आणि वनस्पती यांचा यापूर्वी कधीही या विशिष्ट जिवाणू-विषाणूंशी संपर्क आलेला नाही. परिणामी, सध्याच्या सजीवांमध्ये या संभाव्य नव्या रोगांचा सामना करण्यासाठी आवश्यक असलेली नैसर्गिक प्रतिकारशक्ती (Immunity) शून्य आहे, ज्यामुळे अत्यंत वेगाने पसरणाऱ्या आणि विनाशकारी ठरू शकणाऱ्या साथी उद्भवू शकतात.
हवामान बदलाचे पर्यावरणीय परिणाम
राज्याचे सर्वेक्षण अधिकारी डॉ. प्रदीप आवटे (Dr. Pradip Awate) यांनी हवामान बदलाच्या व्यापक पर्यावरणीय परिणामांवर अधिक प्रकाश टाकला. त्यांच्या विश्लेषणानुसार, डिसेंबर महिन्यापासून सातत्याने वाढलेले तापमान आणि एकंदरीत अनियमित हवामान स्थानिक परिसंस्था आणि जैवविविधतेसाठी अत्यंत हानिकारक ठरत आहे. या बदलांमुळे स्थानिक प्राणी आणि वनस्पतींची नैसर्गिक प्रतिकारशक्ती कमकुवत होते, ज्यामुळे अस्तित्वात असलेले रोग अधिक वेगाने पसरतात किंवा नवीन रोगांना सहज शिरकाव मिळतो.
हवामान बदलामुळे केवळ प्राचीन विषाणूंचा धोकाच नाही, तर सध्याच्या ज्ञात रोगांचा प्रसारही अधिक सुलभ आणि जलद होत आहे. वाढती जंगलतोड आणि मानवी वस्तीचा विस्तार यामुळे वन्यजीव आणि माणसे यांच्यातील संपर्क वाढला आहे, ज्यामुळे ‘झुनोटिक’ आजार वाढण्याचा धोका आहे. त्याचबरोबर, बदललेल्या हवामानामुळे स्थलांतरित पक्ष्यांचे मार्ग आणि वेळा बदलत आहेत, ज्यांच्या माध्यमातून ‘बर्ड फ्लू’ (Bird Flu) सारखे रोग एका खंडातून दुसऱ्या खंडात अधिक सहजतेने पसरत आहेत. यामुळे जागतिक आरोग्यापुढील आव्हाने अधिक गुंतागुंतीची होत आहेत.
Title : Climate Change May Unleash Pandemics
